Canada từ lâu đã duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ về quốc phòng với Mỹ. Tuy nhiên, gần đây, Thủ tướng Canada Mark Carney đã vạch ra một ranh giới rõ ràng về cách quốc gia Bắc Mỹ chi tiêu cho quốc phòng.
Tại hội nghị quốc gia của Đảng Tự do cầm quyền ở Montreal cuối tuần trước, ông Carney đã chỉ ra một sự chuyển hướng sang sản xuất trong nước, đa dạng hóa quan hệ đối tác và giảm thiểu sự ảnh hưởng của căng thẳng thương mại.
"Những ngày mà quân đội Canada gửi 70 cent của mỗi USD cho Mỹ đã kết thúc", ông Carney khẳng định, nhận được tràng vỗ tay vang dội từ các đại biểu, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chính sách quốc phòng của Ottawa.
Ông cho biết, các dự án trong tương lai sẽ ưu tiên ngành công nghiệp trong nước, đồng thời nói thêm: "Chúng ta sẽ xây dựng một Canada hùng mạnh với thép Canada, nhôm Canada, gỗ Canada và công nhân Canada", định vị chính sách này vừa mang tính kinh tế vừa mang tính chiến lược.
Thủ tướng Canada Mark Carney (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Money Control
Thông báo trên được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Ottawa và Washington ngày càng trầm trọng, đặc biệt là thuế quan được áp dụng dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump, điều mà ông Carney mô tả là mối lo ngại trước mắt.
Ông Carney nói thêm rằng mặc dù thuế quan gây ra rủi ro ngắn hạn, "thách thức lớn hơn, lâu dài hơn" nằm ở việc duy trì sự đoàn kết quốc gia và định hướng kinh tế chung.
Sáng kiến "Mua hàng Canada" rộng hơn của Ottawa nhằm mục đích củng cố chuỗi cung ứng trong nước và giảm sự phụ thuộc vào thị trường nước ngoài, với mục tiêu của chính phủ là tăng gấp đôi xuất khẩu ra ngoài Mỹ trong vòng một thập kỷ.
Động thái này diễn ra sau những lời chỉ trích từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ. Cơ quan này đã mô tả cách tiếp cận mua sắm của Canada là một yếu tố gây khó chịu trong thương mại, báo hiệu căng thẳng gia tăng về việc tiếp cận thị trường.
Chiến lược Công nghiệp Quốc phòng mới của Canada cũng tìm cách mở rộng hợp tác với các đối tác ngoài Mỹ, bao gồm EU và Anh, như một phần của nỗ lực đa dạng hóa rộng lớn hơn.
Theo chiến lược này, gần một nửa sản lượng quốc phòng của Canada được xuất khẩu, trong đó khoảng 69% hiện đang được xuất sang Mỹ và các nước thuộc nhóm Ngũ Nhãn (Five Eyes).
Ngũ Nhãn là liên minh tình báo lâu đời và chặt chẽ nhất thế giới, bao gồm 5 quốc gia nói tiếng Anh: Mỹ, Vương quốc Anh, Canada, Australia và New Zealand.
Chính phủ của Thủ tướng Carney hiện có kế hoạch nâng tỉ lệ các hợp đồng quốc phòng được trao cho các công ty trong nước lên 70%, phản ánh nỗ lực rộng hơn nhằm xây dựng năng lực nội địa và giảm sự phụ thuộc vào bên ngoài.
Những phát biểu này của ông Carney dựa trên sự chuyển đổi trong chính sách quốc phòng được vạch ra hồi đầu năm nay, khi Ottawa chính thức thừa nhận những rủi ro khi phụ thuộc vào Washington.
"Có nhiều điểm mạnh trong mối quan hệ đối tác mà chúng ta có với Mỹ, nhưng đó là một sự phụ thuộc", Thủ tướng Canada nói vào thời điểm đó, đồng thời khẳng định rằng các thỏa thuận cốt lõi như NORAD vẫn "cơ bản".
Ông lập luận rằng sự chuyển đổi này là cần thiết để đảm bảo Canada "không bao giờ bị lệ thuộc vào quyết định của người khác khi nói đến an ninh của chúng ta", chỉ ra những điểm yếu về cấu trúc trong tư thế quốc phòng của đất nước.
Minh Đức (Theo Yeni Safak, The Cradle)
