Trong bối cảnh chiến sự kéo dài với đặc điểm nổi bật là phòng thủ chống lại các cuộc tấn công ồ ạt bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV/drone), Ukraine liên tục khẳng định sức mạnh phòng không của mình đang cải thiện rõ rệt.
Theo dữ liệu từ Bộ Quốc phòng Ukraine, hiệu quả phòng không đạt gần 90% trong tháng 3, cụ thể là 89,9% các mục tiêu tấn công của Nga bị bắn hạ hoặc vô hiệu hóa. Con số này cho thấy sự tiến bộ đáng kể so với các tháng trước: 85,6% vào tháng 2, 82,5% vào tháng 1 và chỉ 80,2% vào tháng 12 năm ngoái.
Tổng cộng có khoảng 5.935 phương tiện của Nga (tên lửa và drone) không thể tiếp cận mục tiêu trong tháng 3. Trong khi đó, số lượng cuộc tấn công từ phía Nga tăng mạnh lên 6.600 lượt, so với 5.345 lượt trong tháng 2. Dù mật độ tấn công dày đặc hơn, tỉ lệ đánh chặn của Ukraine vẫn cải thiện.
"Tần suất tấn công đang tăng nhưng hiệu suất phòng không lại đang được nâng cao", Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết trong một một bài đăng trên mạng xã hội đầu tháng này.
"Những con số trên phản ánh việc đưa vào sử dụng các năng lực phòng không mới và tiếp tục phát triển các năng lực đã được chứng minh. Chúng ta đang tiến gần hơn đến mục tiêu đặt ra trong Kế hoạch Chiến tranh của Ukraine – đánh chặn ít nhất 95% tên lửa và máy bay không người lái", Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết thêm.
Một máy bay không người lái đánh chặn tại một địa điểm không được tiết lộ ở Ukraine, tháng 3/2026. Ảnh: Foreign Affairs
Sự tiến bộ này đến từ nhiều yếu tố. Ukraine không chỉ dựa vào hệ thống phòng không truyền thống mà còn đẩy mạnh phát triển các giải pháp sáng tạo, đặc biệt là drone đánh chặn.
Vào tháng 2, tại khu vực Kiev, hơn 70% UAV loại Shahed của Nga đã bị loại khỏi vòng chiến đấu bởi các drone đánh chặn, theo lời Tướng Oleksandr Syrskyi, Tổng tư lệnh quân đội Ukraine.
Tổng thống Volodymyr Zelensky, trong chuyến công du Trung Đông gần đây, đã đến thăm các quốc gia đang phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng UAV trong bối cảnh xung đột với Iran, đồng thời đề nghị chia sẻ kinh nghiệm đánh chặn mà Ukraine đã tích lũy được trong suốt 4 năm giao tranh trên không với Nga.
Trong một cuộc phỏng vấn với Reuters, nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh rằng nếu có đủ kinh phí, đất nước ông có thể sản xuất tới 2.000 drone đánh chặn mỗi ngày.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết, chính phủ đã khởi xướng một dự án thí điểm hợp tác với khu vực tư nhân trong lĩnh vực phòng không. Kết quả ban đầu rất khả quan: Một số drone Nga, bao gồm cả Shahed và Zala, đã bị bắn rơi tại vùng Kharkiv.
Đầu tháng 3, Ukraine tiếp tục mở rộng hỗ trợ cho các nhóm phòng không tư nhân bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng. Hiện có 13 công ty tư nhân được cấp phép tham gia các nhóm phòng không này.
Một số hệ thống drone đánh chặn nổi bật có thể kể đến gồm JEDI Shahed Hunter (drone đa rotor, tốc độ vượt 350 km/h) và Shvidun (drone cánh cố định, tốc độ trên 250 km/h, tầm bay hơn 70 km).
Những vũ khí này giúp Ukraine tiết kiệm những quả tên lửa đắt tiền, đồng thời tạo lớp phòng thủ đa tầng linh hoạt hơn.
Chiến lược dài hạn theo "Kế hoạch Chiến tranh" của Ukraine là hướng tới việc xây dựng hệ thống phòng không nhiều lớp, kết hợp phát hiện thời gian thực, tác chiến điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI) và đạt tỉ lệ đánh chặn các mối đe dọa trên không ít nhất 95%.
Bên cạnh sự cải thiện hiệu quả phòng không, Ukraine thừa nhận vẫn còn thách thức rất lớn khi nguồn cung đạn tên lửa phòng không truyền thống vẫn khá hạn chế.
Do đó, hướng đi chính hiện nay của Kiev là kết hợp giữa công nghệ nội địa, hợp tác tư nhân và các giải pháp chi phí thấp như drone đánh chặn.
Nga cũng đang quảng bá những thành công của mình trong lĩnh vực phòng không, với việc hãng thông tấn nhà nước TASS gần đây đưa tin rằng hệ thống phòng không Donbass Dome đang vô hiệu hóa drone tốc độ cao Skat của Ukraine, trích dẫn tuyên bố của Cục An ninh Liên bang Nga.
Hệ thống phòng không này có khả năng đẩy lùi "hầu như bất kỳ drone nào thuộc loại này", TASS cho biết.
Minh Đức (Theo Defense News, Ukrainska Pravda)
