Ảnh: Pexels/Murat Marangoz.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra nhiều thông điệp trái chiều về mức độ quan trọng của cuộc xung đột Mỹ-Iran trong cuộc họp tới đây với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, và nội các của ông cũng khẳng định cuộc họp sẽ tập trung vào vấn đề thương mại.
Trong thứ Ba (ngày 12/5/2026), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bắt đầu chuyến công du tới Bắc Kinh nhằm gặp mặt Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lần đầu tiên trong 6 tháng qua. Cuộc họp giữa hai nhà lãnh đạo này sẽ diễn ra vào thứ Năm (ngày 14/5) và thứ Sáu (ngày 15/5) tới.
Trong những ngày gần đây, các quan chức Mỹ đã ra sức khẳng định vấn đề cuộc xung đột Mỹ-Iran sẽ không được coi là một chủ đề quan trọng trong cuộc họp giữa hai nhà lãnh đạo, và hôm thứ Ba, ông Trump cũng đã phát biểu thể hiện quan điểm sẽ không cần yêu cầu chính phủ Trung Quốc hỗ trợ cho nỗ lực kết thúc cuộc xung đột này, ngay cả trong thời điểm các nỗ lực đàm phán đang sụp đổ và chính quyền Tehran tiếp tục siết chặt khả năng kiểm soát eo biển Hormuz.
Chính quyền Bắc Kinh từ lâu đã thể hiện quan điểm phản đối cuộc xung đột này, nhưng cho tới nay, chính quyền này đã tránh đưa ra quyết định can thiệp trực tiếp.
Mặc dù Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trong những ngày gần đây đã liên tục kêu gọi chính phủ Trung Quốc tận dụng tầm ảnh hưởng của mình để giúp tái mở cửa eo biển Hormuz.
Trong một cuộc họp báo, trả lời câu hỏi về các chủ đề thảo luận với ông Tập Cận Bình, ông Trump đã cho biết: "Chúng tôi sẽ thảo luận lâu dài về vấn đề (cuộc xung đột Iran). Tôi thực sự nghĩ rằng ông (Tập Cận Bình) đã có những cử chỉ tích cực".
Tuy nhiên, không lâu sau đó, ông cũng đã khẳng định: "Chúng tôi có rất nhiều điều cần thảo luận. Tôi không cho rằng vấn đề Iran sẽ là một trong những điều đó, vì tôi nghĩ rằng chúng tôi hoàn toàn có khả năng kiểm soát vấn đề Iran. Tôi không nghĩ rằng chúng tôi cần hỗ trợ trong vấn đề Iran. Chúng tôi sẽ đạt được mục tiêu bằng cách này hay cách khác, bất kể theo cách hòa bình hay bằng vũ lực".
Trong khi các nỗ lực đàm phán giữa Mỹ và Iran tiếp tục đi vào bế tắc, chính quyền Tehran đã ra sức củng cố khả năng kiểm soát eo biển Hormuz, ký kết thỏa thuận với Iraq và Pakistan cho phép hai chính quyền này đảm nhiệm vai trò vận chuyển dầu từ vùng Vịnh qua eo biển này. Một số nguồn tin cho biết nhiều quốc gia khác trên thế giới cũng đang cân nhắc ký kết thỏa thuận tương tự, và những thỏa thuận này có thể là một trong những yếu tố dẫn tới bình thường hóa quyền kiểm soát eo biển của Iran một cách vô thời hạn.
Trong thứ Ba, chính quyền tổng thống Trump đã đưa ra thông tin cho biết các quan chức cấp cao của Mỹ và Trung Quốc đã thống nhất quan điểm khẳng định không quốc gia nào có thể được cho phép đánh phí các tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz. Chính phủ Trung Quốc chưa đưa ra phát biểu nào phản đối thông tin đó.
Chính phủ nhiều nước trên thế giới vẫn kỳ vọng ông Trump sẽ hối thúc chính phủ Trung Quốc thuyết phục Tehran ký kết thỏa thuận với Washington nhằm kết thúc cuộc xung đột tại Iran.
Chính phủ Mỹ yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân và ngừng phong tỏa eo biển Hormuz, trong khi chính phủ Iran đã yêu cầu Mỹ bồi thường thiệt hại chiến tranh, chấm dứt lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, và chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận bao gồm tại Liban, nơi tổ chức Hezbollah và quân đội Israel đang tham chiến. Đề xuất của Iran đã bị ông Trump gạt bỏ.
Cuộc họp tới đây giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình sẽ là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo này gặp mặt kể từ sau cuộc gặp bên thềm Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Busan, Hàn Quốc trong tháng 10/2025 tới nay.
Đây sẽ là chuyến công du thứ 2 của ông Trump tới Trung Quốc dưới vai trò tổng thống, và là lần đầu tiên ông tới Trung Quốc trong nhiệm kỳ thứ hai. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng đã dự kiến sẽ công du tới Mỹ trong cuối năm 2026.
Bên cạnh vấn đề cuộc xung đột Mỹ-Iran, chính quyền tổng thống Mỹ cũng khẳng định các vấn đề thương mại sẽ là những chủ đề chính trong các thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo. Chính phủ hai nước đều mong muốn tránh xảy ra chiến tranh thương mại như những ngày đầu trong nhiệm kỳ thứ 2 của ông Trump.
Các nhà phân tích cho biết, cuộc họp lần này được dự kiến sẽ không mang lại nhiều bước đột phá, nhưng chính phủ hai nước đều thể hiện rõ ý định cải thiện sự ổn định và tránh gây ra thêm các xung đột gây gián đoạn kinh tế mới.
Chuyến thăm của ông Trump đang được chính quyền hai nước theo dõi sát sao nhằm xác định các tín hiệu cho thấy nhà lãnh đạo hai nước có thể đề ra một bộ khung quan hệ mới sau nhiều năm chính phủ hai nước liên tục giữ quan hệ kỳ phùng địch thủ.
Các nhà quan sát cho rằng cuộc họp lần này khả năng cao sẽ mang lại kết quả mang tính tượng trưng và thảo luận có hạn, thay vì quyết định tái định hình quan hệ giữa hai nước.
Nguyễn Quang Minh (Theo: Reuters, Al Jazeera, Scmp)
