Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa có Chỉ thị số 39 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chủ động phòng, chống, ứng phó với các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Nino trong giai đoạn 2026-2027.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Nino, dự báo tiếp tục duy trì cường độ mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, cháy rừng. Đồng thời có thể xuất hiện mưa lớn, lũ và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm bất thường.
Trước tình hình trên, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động triển khai sớm các giải pháp phòng ngừa, ứng phó, phù hợp với diễn biến thời tiết và điều kiện thực tế, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Rà soát nguồn nước, chủ động ứng phó hạn hán và xâm nhập mặn
Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương cập nhật phương án ứng phó theo các kịch bản nguồn nước và thiên tai, kể cả tình huống bất lợi hơn dự báo. Các địa phương phải xác định khu vực có nguy cơ chịu tác động cao, phân công rõ trách nhiệm, bố trí nguồn lực và chuẩn bị phương án bảo vệ, sơ tán người dân khi cần thiết.
Cùng với đó, cần thường xuyên kiểm kê nguồn nước tại các hồ chứa, hệ thống thủy lợi và công trình cấp nước sạch; xây dựng phương án dự phòng, kết nối và hỗ trợ nguồn nước giữa các hệ thống. Việc cấp nước phải ưu tiên cho sinh hoạt, y tế và các nhu cầu thiết yếu, đặc biệt tại trường học, bệnh viện, vùng miền núi, ven biển và khu vực thường xuyên thiếu nước.
Trong sản xuất nông nghiệp, các địa phương cần tính toán khả năng cấp nước cho cả mùa khô để điều chỉnh thời vụ, cơ cấu cây trồng và diện tích canh tác, không tổ chức sản xuất tại những nơi không bảo đảm nguồn nước. Đồng thời, hướng dẫn người dân tích trữ nước, tưới tiết kiệm, bảo vệ cây trồng, vật nuôi và thủy sản trước nguy cơ nắng nóng, hạn hán, xâm nhập mặn.
Các bộ, ngành phối hợp bảo đảm nguồn nước, điện và kinh phí (Ảnh minh họa).
Các địa phương phải chủ động sửa chữa công trình thủy lợi, kiểm soát mặn, cấp nước sạch; nạo vét cửa lấy nước, kênh dẫn, lắp đặt máy bơm dã chiến, xây dựng đập tạm ngăn mặn, trữ nước và đẩy nhanh tiến độ các công trình cấp nước để đưa vào sử dụng trước thời kỳ cao điểm.
Đối với hồ thủy điện, thủy lợi và công trình lấy nước trên các lưu vực sông, việc điều tiết, vận hành phải linh hoạt theo quy trình, thẩm quyền và diễn biến thực tế, bảo đảm cấp nước hiệu quả, an toàn công trình và khu vực hạ du, đồng thời chủ động tích đủ nước phục vụ mùa khô.
Các địa phương cũng phải rà soát phương án tiêu thoát nước, chống ngập khi xảy ra mưa lớn bất thường; xác định khu vực trọng điểm cháy rừng, bố trí lực lượng, phương tiện, nguồn nước theo phương châm "bốn tại chỗ", tăng cường tuần tra và xử lý kịp thời, không để cháy lan, cháy lớn.
Các bộ, ngành phối hợp bảo đảm nguồn nước, điện và kinh phí
Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo khí tượng, thủy văn, nguồn nước và thiên tai; chuyển mạnh từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động. Bộ này có trách nhiệm cập nhật kịch bản nguồn nước, xây dựng phương án điều hòa, phân phối nước tại các lưu vực có nguy cơ thiếu hụt, nhất là ở Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và Nam bộ; hướng dẫn sản xuất phù hợp với khả năng cấp nước.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, các địa phương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và chủ hồ thủy điện thống nhất kế hoạch điều tiết hồ chứa, bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe người dân, hài hòa nhu cầu cấp nước sinh hoạt, sản xuất, phát điện, phòng, chống lũ và duy trì dòng chảy tối thiểu.
Bộ Công Thương xây dựng phương án sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng, huy động nguồn điện khác khi lượng nước về hồ thủy điện thiếu hụt trong mùa khô 2026-2027. Đồng thời, chỉ đạo bảo đảm điện ổn định cho trạm bơm, công trình cấp nước sinh hoạt và phòng, chống thiên tai; chủ động đáp ứng nhu cầu điện tăng cao trong thời kỳ nắng nóng.
Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư để hỗ trợ địa phương vận chuyển, cấp nước, chữa cháy rừng, sơ tán dân, cứu hộ, cứu nạn khi cần thiết.
Bộ Tài chính phối hợp tổng hợp nhu cầu, trình cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí từ ngân sách trung ương và xuất cấp hàng dự trữ quốc gia cho các nhiệm vụ ứng phó cấp bách với hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, ngập lụt, úng theo quy định.
Bộ Xây dựng chỉ đạo các địa phương, đơn vị cấp nước bảo đảm nguồn nước sinh hoạt an toàn cho đô thị, tăng cường kết nối hạ tầng, giảm thất thoát và chuẩn bị nguồn cấp dự phòng; hỗ trợ cấp nước cho khu vực nông thôn khi cần thiết.
Bộ Ngoại giao phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông qua các cơ chế hợp tác quốc tế, lưu vực sông để đề nghị các quốc gia thượng nguồn chia sẻ thông tin, phối hợp vận hành hồ chứa, bảo đảm nguồn nước cho hạ du Việt Nam khi cần thiết.
Bộ Y tế, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng các bộ, ngành liên quan phối hợp triển khai giải pháp bảo đảm vệ sinh môi trường, phòng, chống dịch bệnh và giảm thiểu thiệt hại đối với người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan thông tấn, báo chí có trách nhiệm bảo đảm thông tin liên lạc, chia sẻ dữ liệu, kịp thời truyền tải cảnh báo và hướng dẫn người dân chủ động ứng phó với El Nino, sử dụng nước, điện tiết kiệm.
Thủ tướng yêu cầu các địa phương phân công rõ trách nhiệm, chủ động bố trí ngân sách và nguồn lực hợp pháp để thực hiện các giải pháp cấp bách; kịp thời đề xuất hỗ trợ đối với nhiệm vụ vượt khả năng cân đối, tăng cường kiểm tra, đôn đốc và báo cáo những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.
