Quốc hội yêu cầu 3 luật quan trọng với thị trường bất động sản có hiệu lực đồng thời

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đồng thời quy định thời điểm có hiệu lực thi hành của cả ba luật.

Thị trường kỳ vọng việc 3 luật tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản được đồng thời sửa đổi sẽ tọ ra động lực thể chế đủ mạnh khơi thông các dự án tồn đọng, kéo dài. Ảnh minh họa

Yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh nhiều vướng mắc từ thực tiễn vẫn đang được doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ, từ cơ chế tiếp cận đất đai, phát triển nhà ở cho thuê đến điều kiện chuyển nhượng dự án.

Phát biểu tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 17/11 khi cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với 2 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất các dự thảo đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua sau khi tiếp thu đầy đủ và giải trình thuyết phục ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện các dự thảo, rà soát cả nội dung và kỹ thuật lập pháp; bảo đảm thể chế hóa đúng, đủ các chủ trương của Đảng, nhất là Nghị quyết 21-NQ/TW 2026, đồng thời thực hiện nghiêm Quy định 178 về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật.

Đáng chú ý, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Đất đai (sửa đổi) với Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các quy định pháp luật liên quan. Chính phủ cần báo cáo rõ phương án quy định chi tiết đối với những nội dung sẽ tiếp tục được làm rõ tại văn bản dưới luật; khẩn trương xây dựng, ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn để có hiệu lực đồng thời với luật.

Các quy định cần rõ ràng, khả thi, không làm phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ không cần thiết, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Hồng Diên, việc tổ chức thực hiện và sửa đổi, bổ sung các luật liên quan cũng cần được chú trọng để bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương đã đề ra.

Trước đó, góp ý công tác xây dựng luật, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI cho biết doanh nghiệp cần môi trường pháp lý có tính ổn định và dự báo, nhất là với các dự án có vòng đời đầu tư 20-50 năm. VCCI cũng lưu ý, những quy định thiếu rõ ràng về tiếp cận đất đai có thể làm tăng chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp tư nhân.

Đây là một trong những mối quan tâm xuyên suốt của doanh nghiệp khi góp ý sửa đổi các luật về bất động sản. Bởi với những dự án có thời gian chuẩn bị và triển khai kéo dài, sự thiếu rõ ràng hoặc thiếu tính kế thừa trong quy định pháp luật có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch đầu tư và khả năng đưa dự án vào thực hiện.

Đây là những đạo luật có mối quan hệ chặt chẽ, trực tiếp chi phối quá trình tạo lập quỹ đất, phát triển dự án, cung ứng nhà ở và thực hiện các giao dịch bất động sản.

Thị trường đặt kỳ vọng vào động lực thể chế

Thực tế cho thấy, khi quy định về đất đai, đầu tư, nhà ở và kinh doanh bất động sản chưa thống nhất, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong quá trình hoàn thiện thủ tục pháp lý, thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc chuyển nhượng dự án. Hệ quả là nguồn lực đất đai chưa được khai thác hiệu quả, nhiều dự án chậm triển khai, trong khi nhu cầu nhà ở của người dân vẫn lớn.

Theo thông tin trình Quốc hội, các dự thảo luật hướng đến hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản.

Đáng chú ý, dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) đề xuất điều chỉnh các quy định về chuyển nhượng dự án, kinh doanh quyền sử dụng đất trong dự án bất động sản và hợp đồng kinh doanh bất động sản theo hướng bảo đảm tính thống nhất với pháp luật đất đai, đầu tư và các quy định có liên quan.

Việc rà soát đồng thời ba luật có ý nghĩa quan trọng bởi nếu chỉ tháo gỡ một khâu mà các thủ tục ở những khâu còn lại vẫn ách tắc, doanh nghiệp khó có thể đưa dự án vào triển khai thực tế. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là sửa từng điều khoản mà còn phải xử lý triệt để những điểm giao thoa, mâu thuẫn hoặc khoảng trống giữa các quy định pháp luật.

Theo các chuyên gia và thành viên tham gia thị trường bất động sản, việc sửa đổi đồng bộ ba luật là bước quan trọng để xử lý các bất cập của thị trường bất động sản. Tuy nhiên, một hệ thống quy định được thiết kế tốt chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai thống nhất, minh bạch và có cơ chế giải quyết vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Theo đó, các quy định chuyển tiếp cần được làm rõ để tránh tình trạng dự án đang triển khai phải kéo dài thủ tục hoặc phát sinh tranh chấp do thay đổi chính sách. Đồng thời, việc phân cấp cho địa phương phải đi kèm với hướng dẫn cụ thể, cơ sở dữ liệu liên thông và trách nhiệm giải trình của cơ quan thực thi.

Bên cạnh đó, cần tăng cường công khai thông tin về quy hoạch, tình trạng pháp lý dự án, nghĩa vụ tài chính và tiến độ thực hiện. Đây là những yếu tố quan trọng giúp người dân có cơ sở kiểm chứng trước khi giao dịch, đồng thời hạn chế tình trạng thông tin bất cân xứng và đầu cơ trên thị trường.

Đối với giới đầu tư, các chuyên gia khuyến cáo, việc tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý không đồng nghĩa với việc bảo đảm thị trường sẽ phục hồi ngay lập tức do nguồn cung, giá nhà và sức mua còn chịu tác động của chi phí đất đai, chi phí vốn, khả năng thanh toán của người dân và diễn biến kinh tế.

Do đó, hiệu quả của việc sửa đổi ba luật cần được đánh giá bằng những kết quả cụ thể: thời gian xử lý thủ tục có rút ngắn hay không, số dự án đủ điều kiện được triển khai có tăng lên không, nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả có được cải thiện không và quyền lợi của người dân có được bảo vệ tốt hơn không.