Tại phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn sáng 12/11, nhiều vấn đề liên quan đến nghĩa vụ thuế được các đại biểu Quốc hội đề cập, đề nghị Bộ trưởng giải đáp và làm rõ.
Bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế
Tham gia chất vấn, đại biểu Trần Anh Tuấn (Tp.HCM) chỉ thực trạng, hiện nay doanh nghiệp chậm nộp thuế bị phạt 0,03% một ngày. Luật Quản lý thuế năm 2019 có quy định trường hợp Nhà nước chậm nộp phải trả lãi 0,03% ngày cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, Luật Quản lý thuế năm 2025 không còn quy định này.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết nguyên tắc về việc Nhà nước chậm hoàn có trả lãi bằng mức doanh nghiệp chậm nộp hay không?
Đại biểu Trần Anh Tuấn (Ảnh: Media Quốc hội).
Trả lời, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, cần bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế.
Theo ông, hiện người dân và doanh nghiệp chậm nộp thuế phải chịu xử phạt hành chính và tiền chậm nộp. Vì vậy, nếu người nộp thuế đã cung cấp hồ sơ đầy đủ, đúng quy định nhưng cơ quan thuế hoặc cán bộ tiếp nhận không xử lý đúng thời hạn, thì phải kiên quyết xử lý trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất. Vấn đề cơ bản là hồ sơ phải đúng, đủ và đúng quy định pháp luật.
Bộ trưởng cho biết, hiện nay, cơ quan thuế đang nỗ lực rút ngắn quy trình hoàn thuế. Đối với luồng xanh (hoàn thuế trước, kiểm tra sau) thời gian hoàn thuế chỉ 7 ngày. Với những trường hợp phải kiểm tra trước, hoàn thuế sau, cơ quan thuế cũng đang phối hợp rất chặt chẽ để xử lý.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, dù 100% hồ sơ của người nộp thuế đã được gửi trực tuyến, quá trình kiểm tra, đối chiếu hóa đơn vẫn cần thời gian và tiềm ẩn rủi ro ở một số nhóm đối tượng chưa bảo đảm an toàn. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu kỹ vấn đề này trong thời gian tới.
Nhắc lại nguyên tắc "lỗi của ai, người ấy chịu", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, nếu lỗi thuộc về Nhà nước, về cán bộ thuế thì cán bộ thuế phải chịu trách nhiệm theo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật.
Có tình trạng cơ quan thuế gửi thông báo sai đến người dân và doanh nghiệp
Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (đoàn Tây Ninh) phản ánh dữ liệu giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ sở dữ liệu quốc gia chưa được cập nhật đồng bộ, dẫn đến sai lệch thông tin của người dân.
Việc thiếu kết nối, liên thông dữ liệu khiến người dân bị treo hoặc khóa mã số thuế tự động, không thể kê khai, nộp thuế hay thực hiện giao dịch điện tử. Người dân phải mất thời gian giải trình, phát sinh chi phí tuân thủ dù lỗi không xuất phát từ phía mình.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết, kết quả khắc phục tình trạng này, đồng thời nêu giải pháp hỗ trợ các chủ doanh nghiệp bị tạm hoãn xuất cảnh do vướng mắc trong thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Ảnh: Media Quốc hội).
Trả lời, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa nhận, trong quá trình chuyển đổi vừa qua, cơ quan thuế có một số trường hợp gửi thông báo sai đến người dân và doanh nghiệp.
Bộ trưởng cho biết, trong quá trình chuyển đổi, ứng dụng công nghệ thông tin, Bộ Tài chính cũng quyết liệt triển khai việc rà soát dữ liệu. Bộ trưởng lấy ví dụ, đối với mã số thuế và nghĩa vụ thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, cơ quan thuế phải kết nối với cơ quan tài nguyên và môi trường để cập nhật thông tin từng thửa đất.
Đặc biệt, trong bối cảnh sáp nhập xã, phường, thị trấn, tách, nhập tỉnh, cần chuẩn hóa mã số và thông tin định vị của từng thửa đất về diện tích, mục đích sử dụng; đồng thời cập nhật dữ liệu với cơ quan tài nguyên và môi trường để thống nhất mã số thuế.
Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thu thập dữ liệu đa chiều, kết hợp với dữ liệu của các cơ quan, đặc biệt là dữ liệu trên VNeID. Qua đó, kết nối chặt chẽ hồ sơ, thủ tục của cơ quan thuế với cơ sở dữ liệu của cơ quan công an, nhằm đơn giản hóa và bảo đảm tính chính xác của các hồ sơ, thủ tục thuế liên quan đến người dân, doanh nghiệp.
Còn 2,5 triệu mã số thuế cần làm sạch
Tham gia chất vấn, đại biểu Hoàng Ngọc Định (đoàn Tuyên Quang) dẫn số liệu báo cáo của Cục Thuế hiện còn trên 2,5 triệu mã số thuế cần rà soát, chuẩn hóa dữ liệu, làm sạch. Trong đó có những doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký từ hàng chục năm nay.
"Trách nhiệm của Bộ, của cơ quan thuế đối với tình trạng tồn đọng trên? Và giải pháp xử lý trong thời gian tới như thế nào?", đại biểu Hoàng Ngọc Định chất vấn.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn (Ảnh: AV).
Trả lời, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, việc làm sạch mã số thuế là yêu cầu bắt buộc. Theo Bộ trưởng, việc Việt Nam bị Diễn đàn Toàn cầu và Tổ chức Hợp tác, Phát triển Kinh tế (OECD) xếp vào danh sách đen, tức danh sách không hợp tác, có một trong những nguyên nhân sâu xa là việc chưa làm sạch mã số thuế. Bộ trưởng cho biết, từ đầu năm đến nay, cơ quan thuế đã làm sạch được 777.000 mã số thuế.
Tuy nhiên, hiện vẫn còn 2,5 triệu mã số thuế ở trạng thái 03 và 06. Trong đó, trạng thái 03 là đã dừng hoạt động kinh doanh; trạng thái 06 là không hoạt động tại địa điểm đăng ký kinh doanh.
"Đây là khối lượng công việc rất lớn cần phải hoàn thành", Bộ trưởng nói và nhấn mạnh, nếu không thực hiện được, tại kỳ đánh giá của OECD vào quý II/2028, Việt Nam có thể không được đưa ra khỏi danh sách theo dõi, thậm chí bị đưa trở lại danh sách đen. Điều này sẽ tác động rất lớn đến sự phát triển kinh tế của đất nước.
Để thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ. Tối qua, Bộ cũng đã có báo cáo chính thức gửi Quốc hội, đề nghị đưa vào chương trình làm việc của Quốc hội tại kỳ họp này các quy trình, thủ tục để làm sạch mã số thuế trong thời gian tới.
Trong đó, đáng chú ý là việc xóa các nghĩa vụ tài chính đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã dừng hoạt động từ 5 năm trước trở lại đây, đặc biệt là tiền thuế môn bài. Bộ trưởng cho biết, từ ngày 1/1/2026, thuế môn bài đã được bãi bỏ, nhưng các khoản tồn tại từ trước vẫn còn rất lớn. Bên cạnh đó là các khoản tiền phạt nộp chậm.
Sau khi xử lý, làm sạch các nghĩa vụ tài chính này, cơ quan thuế sẽ tiến hành đóng mã số thuế, qua đó làm sạch môi trường kinh doanh, tạo môi trường an toàn, tránh tình trạng lợi dụng các mã số thuế không còn hoạt động để trốn thuế, kinh doanh bất hợp pháp trong thời gian tới.
