Tối ngày 18/12/2025, anh công nhân người Jrai tên Rơ Lan Bik phát hiện một bé sơ sinh bị vùi trong rừng cao su Ia Mơ (Gia Lai). Đáng lưu ý là anh phát hiện được là nhờ tiếng... chó sủa. Theo tiếng chó chạy lại thì anh phát hiện cháu bé, còn nguyên dây rốn, bị lấp dưới hố. Moi ra thì cháu có nhiều vết xước ở mặt, có thể do vết chó cào, và tay chân nhiều vệt chấm có thể do côn trùng cắn.
Ngay lập tức cháu được đưa đến trạm xá xã cách đấy khoảng 20 km, rồi cũng rất nhanh được chuyển đến bệnh viện Nhi Gia Lai, cách 100km, với sự giúp sức hết sức tận tình của công an và hội phụ nữ xã. Công an xã này đã cử 2 chiến sĩ đưa cháu đi. Tôi xem cái ảnh đồng chí công an bế cháu chạy vào bệnh viện mà hết sức xúc động. Trên quãng đường hơn 100 cây số ấy cháu được ủ ấm, được sơ cứu...
Và ơn giời, tôi phát hiện ra là, các cháu bé bị như thế này thường có sức đề kháng rất tốt, cháu được cấp cứu kịp thời và lớn lên từng ngày.
Nhớ, ngày xưa cháu bé Thiện Nhân cũng bị mẹ bỏ trong vườn hoang khi khoảng một tuần tuổi, bị thú ăn mất một chân và bộ phận sinh dục, và cháu cũng đã ngoan cường vượt qua, cùng gia đình mẹ nuôi trải qua hàng chục cuộc phẫu thuật, đã trở thành sinh viên đại học, và truyền cảm hứng cho hàng triệu người...
Dẫu là sơ sinh, tôi nghĩ, có thể từ một ám ảnh, thức tỉnh, động lực... vô hình nào đó, các cháu có hoàn cảnh đặc biệt như thế đã ngoan cường vượt qua nghịch cảnh, thậm chí là nghịch cảnh chín phần chết chỉ một phần sống...
Cháu bé bị bỏ rơi nhanh chóng được đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Nhi tỉnh Gia Lai. Ảnh: Kinh tế & Đô thị
Nhắc việc cháu Thiện Nhân để tôi dẫn cái sự ngoan cường của con người trước những hoàn cảnh ngặt nghèo, nhưng cũng nhắc chuyện tiếp theo, một lãnh đạo tỉnh Gia Lai đến bệnh viện thăm cháu, và đặt tên cháu là Thiện An, chắc vị ấy nhớ đến cháu Thiện Nhân. Cháu Thiện An còn một tên "cúng cơm", tên gọi ở nhà, à bệnh viện vì cháu vẫn đang ở bệnh viện, như phong tục nữa, là bé Mơ.
Vấn đề rắc rối bắt đầu khi có tới 5 gia đình cùng nộp hồ sơ xin nhận cháu làm con nuôi sau nỗ lực tìm mẹ cho cháu bất thành.
Ở đây cũng nói luôn là hiện nay cả quan niệm lẫn hành xử của các bạn trẻ đều rất kém khi yêu nhau để lại hậu quả và cách xử lý hậu quả. Không chỉ vô nhân đạo, không chỉ ác, các bạn còn rất dễ bị liên quan tới hình sự bởi hành vi có yếu tố giết người.
Theo đúng thẩm quyền thì UBND xã ra quyết định giao nhận con nuôi sau khi thẩm tra hồ sơ. Ngày 29/12/2025, UBND xã Ia Mơ đã quyết định cấp Giấy chứng nhận nuôi con nuôi cho vợ chồng ông N.V.T và bà P.T.T, thường trú tại phường Sơn Trà, Thành phố Đà Nẵng.
Vấn đề là, sau khi UBND xã Ia Mơ có quyết định giao cháu cho gia đình nhận nuôi thì nảy sinh một số ý kiến, trong đó nổi lên 2 việc, một là tại sao lại giao cháu cho gia đình này khi đã có 3 con, 2 gái 1 trai, tức đủ nếp tẻ theo quan niệm, trong khi đó nhiều gia đình hiếm muộn thật sự thì không giao. Ý kiến cho rằng gia đình này có điều kiện cũng chưa đúng vì họ chỉ bán sim card, đủ ăn chứ không giàu. Hai là việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đăng ký xin nhận con nuôi của UBND xã Ia Mơ còn thiếu sót, chưa đảm bảo đúng theo quy định, cụ thể: Chưa hướng dẫn đầy đủ các trình tự thủ tục cho người nộp hồ sơ xin nhận con nuôi, quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ còn bị thiếu sót, không đảm bảo đầy đủ thủ tục theo quy định. Chưa có sự thống nhất trong việc xác minh hoàn cảnh gia đình, tình trạng chỗ ở, điều kiện kinh tế của chính quyền địa phương nơi người xin nhận nuôi con nuôi cư trú. Đối với Giấy chứng nhận nuôi con nuôi của UBND xã Ia Mơ đã cấp cho vợ chồng ông N.V.T và bà P.T.T (ngày 29/12/2025) không đảm bảo theo đúng quy định, cụ thể: Sai mẫu phôi Giấy chứng nhận nuôi con nuôi; sai thông tin căn cước công dân của ông N.V.T và bà P.T.T; thiếu số của Giấy chứng nhận. Bên cạnh đó, phiếu kiểm soát thủ tục hành chính không đủ chữ ký...
Dư luận địa phương hiện nay khá bức xúc trước việc này. Một là bản thân mẹ đẻ rứt ruột ra mà chôn sống cháu, các cô chú bác có trách nhiệm thì xử lý hời hợt, đến khi có chuyện thì né tránh, và ngay cả khi UBND tỉnh Gia Lai có ý kiến chỉ đạo rất cụ thể: "Sở Y tế: Với trách nhiệm là cơ quan chuyên trách thực hiện các biện pháp hỗ trợ, bảo vệ trẻ em nhưng Sở Y tế không thực hiện hết trách nhiệm đối với nhiệm vụ được giao, đùn đẩy trách nhiệm do Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo làm chậm trễ tiến độ giải quyết công việc, vụ việc kéo dài gây dư luận xấu trong xã hội; yêu cầu Sở nghiêm khắc kiểm điểm việc chậm triển khai thực hiện nhiệm vụ nêu trên; báo cáo UBND tỉnh trước 15h00 ngày 29/1/2026. Có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan rà soát, hướng dẫn UBND xã Ia Mơ thực hiện xác minh các hồ sơ đăng ký xin nhận con nuôi đối với trường hợp bé sơ sinh nêu trên, xử lý đúng quy định, đảm bảo nguyên tắc thực hiện quyền trẻ em được quy định tại Luật Trẻ em; báo cáo, tham mưu UBND tỉnh theo thẩm quyền, trước ngày 29/1/2026.
Yêu cầu Chủ tịch UBND xã Ia Mơ: Khẩn trương, nghiêm túc triển khai thực hiện các nội dung chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh tại công văn số 8773/UBND-KGVX ngày 30/12/2025. Theo báo cáo của Sở Y tế tại công văn số 150/SYT-BTXH&TE ngày 9/1/2026, các hồ sơ đăng ký xin nhận nuôi con nuôi chưa đảm bảo theo quy định hiện hành; yêu cầu UBND xã Ia Mơ làm rõ trách nhiệm, xử lý đảm bảo đúng quy trình, quy định; hoàn thành nhiệm vụ, báo cáo và tham mưu đề xuất UBND tỉnh (qua Sở Y tế) trước 10h00 ngày 29/1/2026".
Cũng trong công văn này, UBND tỉnh Gia Lai nêu rõ: "Sự việc một đứa trẻ bị bỏ rơi (bị chôn sống) từ khi mới lọt lòng được tìm thấy và cứu sống tạo dư luận xã hội quan tâm rất lớn; việc xét duyệt hồ sơ đăng ký nhận con nuôi đối với trường hợp cụ thể này làm chưa đảm bảo, gây dư luận xấu; đồng thời nhiều đối tượng tiếp cận và đưa hình ảnh nhằm mục đích câu like, câu view, do vậy, ngày 30/12/2025, UBND tỉnh có văn bản yêu cầu cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xác minh làm rõ và đặc biệt phải bảo vệ quyền lợi cho cháu bé, đảm bảo cháu được nhận nuôi với điều kiện tốt nhất, an toàn và được bảo vệ hình ảnh nhất là hình ảnh nhạy cảm (clip đào bới cứu cháu, clip, hình ảnh điều trị, chăm nuôi cháu tại Bệnh viện Nhi)".
Cho tới khi tôi viết bài này, UBND xã Ia Mơ vẫn chưa có ý kiến trả lời công văn của UBND tỉnh Gia Lai. Cháu Thiện An vẫn được các nhân viên y tế chăm sóc, và Sở Y tế Gia Lai đang đề nghị đưa cháu vào Trung tâm bảo trợ xã hội tỉnh.
Theo quy định hiện hành, chính quyền xã có quyền và trách nhiệm thu hồi giấy chứng nhận nuôi con nuôi nếu phát hiện việc cấp giấy không đúng thủ tục, sai thẩm quyền hoặc hồ sơ không đảm bảo quy định pháp luật. Việc thu hồi nhằm đảm bảo tính pháp lý, bảo vệ quyền lợi của trẻ và khắc phục sai sót trong quá trình đăng ký.
Chúng ta mong một kết thúc có hậu sẽ đến với cháu Thiện An, giống cháu Thiện Nhân.
* Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả
