Tết ở trong tim

Mùa đoàn viên xúc động

Hơn 12 năm sinh sống tại Việt Nam, ông Ray Kuschert, người Australia, đã trải qua nhiều mùa Tết với những sắc thái đổi thay. Những năm đầu, Tết với ông là khoảng thời gian quan sát: Phố xá TP Hồ Chí Minh thưa vắng, hàng quán đóng cửa, nhịp sống chậm lại - điều rất hiếm thấy ở quê hương Australia.

Ông Ray chia sẻ: “12 năm đón Tết tại Việt Nam cũng là những trải nghiệm khác nhau. Tôi cảm nhận rõ Tết Nguyên đán đang thay đổi cùng với sự vận động của xã hội hiện đại. Là một người nước ngoài, tôi buộc phải thích nghi với những đổi thay ấy. Tuy vậy, đôi lúc tôi vẫn tự hỏi liệu Tết hôm nay có còn giữ được nhiều điều tốt đẹp như trước hay không”.

Bởi theo ông Ray, thời gian đầu sống tại Việt Nam, trải nghiệm đầu tiên của ông với Tết Nguyên Đán giống như bước vào một thế giới nguyên thủy hơn, nơi tình cảm gia đình và cộng đồng được đặt lên trên mọi sự tiến bộ hay cam kết cá nhân. “Đó là thời điểm mà thế giới dường như ngừng lại ở Việt Nam và đó là một điều thực sự đặc biệt”, Ray chia sẻ.

Thế nhưng, với sự vận động của xã hội, sự phát triển công nghệ và giao thương kinh tế đã mang đến một diện mạo rất khác của Tết Việt. “Đối với tôi, một người nước ngoài sống ở TP Hồ Chí Minh hơn 12 năm, những thay đổi này có thể phản ánh sự dịch chuyển của thế giới, đồng thời cũng đang dần dần bào mòn đi những nét truyền thống của Việt Nam mà tôi yêu quý”, ông Ray nói.

Tuy nhiên, từ khi kết hôn với vợ người Việt, nay đã tròn 5 năm, Tết của Ray gắn chặt hơn với đời sống gia đình. Những ngày giáp Tết, ông cùng vợ dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị mâm cơm tất niên, sắp xếp bàn thờ, rồi đi chúc Tết họ hàng, bạn bè. Tết không còn là kỳ nghỉ đứng ngoài mà là chuỗi ngày bận rộn nhưng ấm áp.

“Mặc dù thật là mệt mỏi khi những ngày Tết, tôi cùng vợ đến thăm họ hàng bên vợ - các chú, các dì, anh chị em họ và bạn bè thân thiết, cùng nhau chia sẻ lì xì và bánh quy làm quà, uống bao nhiêu bia trong suốt cả ngày. Nhưng với luật mới “đã uống rượu, bia thì không lái xe”, tình trạng nhậu nhẹt trong dịp Tết đã giảm đáng kể”, Ray chia sẻ thêm

Ray cho biết thêm, ông đặc biệt thích phong tục lì xì. Với ông, đó không chỉ là phong bao đỏ đầu năm mà là cách người lớn gửi gắm lời chúc bình an, may mắn cho con cháu. Những bữa cơm đông đủ các thành viên trong gia đình với những câu chuyện đầu năm và tiếng cười rộn rã đã khiến Tết Việt trở thành ký ức khó quên với người đàn ông Australia này.

Nếu Tết của Ray là hành trình hòa nhập theo năm tháng thì với Lee Sun Gu, người Hàn Quốc, 49 tuổi, sống tại Việt Nam từ năm 2017, Tết miền Bắc lại là một trải nghiệm hoàn toàn mới. Trước đó, anh từng đón Tết ở TP Hồ Chí Minh - nơi không khí rộn ràng, phóng khoáng, nhiều người chọn đi du xuân hoặc du lịch.

“Năm ngoái, tôi có dịp đón Tết cùng người yêu quê ở tỉnh Thanh Hóa. Trải nghiệm ấy giúp tôi hiểu sâu hơn về Tết cổ truyền của người Việt. Tôi cảm nhận rõ đây không chỉ là một kỳ nghỉ mà là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa lâu đời như gói bánh chưng, đi chợ hoa, cùng ngắm hoa đào, hoa mai. Điều khiến tôi ấn tượng nhất là tinh thần gia đình, khi nhiều thế hệ cùng quây quần, sum họp trong những ngày Tết”, anh Lee Sun Gu nói.

Theo anh, điểm đặc biệt của Tết Việt nằm ở quá trình chuẩn bị, khi mọi thành viên trong gia đình đều chung tay góp sức. Từ ông bà, cha mẹ đến con cháu, mỗi người đảm nhận một phần việc, tạo nên không khí Tết ấm áp không chỉ trên mâm cỗ mà trong chính sự hiện diện đầy đủ của các thế hệ.

So sánh với Tết truyền thống của Hàn Quốc, Lee Sun Gu cho biết cả hai nền văn hóa đều coi trọng bữa ăn gia đình với trái cây, bánh kẹo và các món ăn truyền thống. Tuy nhiên, việc thưởng thức bánh chưng - thay cho bánh gạo quen thuộc của Hàn Quốc, mang đến cho anh cảm giác giao thoa tự nhiên giữa hai nền văn hóa.

“Việt Nam trở nên rất gần gũi với tôi bởi sự ấm áp trong cách mọi người thăm hỏi, chúc Tết nhau. Ngày đầu năm, chúng tôi thường ở nhà chúc Tết và dùng bữa cùng gia đình; ngày tiếp theo dành thời gian dạo phố, ngắm cảnh cùng người thân. Chúng tôi cũng gặp gỡ cộng đồng người Hàn đang sinh sống tại Việt Nam và tham gia tục lì xì, vốn khá tương đồng với Hàn Quốc. Được hòa mình vào không khí Tết Việt, tôi có cảm giác như đang ở một ngôi nhà thứ hai đầy ấm áp”, Lee Sun Gu bày tỏ.

Ở một không gian khác xa Việt Nam gần 9.000 km, Tết của Ngô Thị Thơm lại mang sắc thái rất riêng. Trước khi sang Phần Lan, Tết với Thơm là những ngày rộn ràng quen thuộc: Đi chợ hoa, dọn dẹp nhà cửa, mâm cơm tất niên đông đủ, những phong bao lì xì đầu năm và khoảnh khắc giao thừa cả gia đình quây quần bên nhau.

“Nằm ở vùng đất Bắc Âu xa xôi, nơi đây không có không khí náo nức của những phiên chợ Tết, không có tiếng loa đài rộn rã những bản nhạc xuân. Chúng tôi nhớ biết bao những ngày còn ở Việt Nam, cả nhà cùng dắt tay nhau đi chợ Tết, chọn từng cành hoa, mua sắm từng món đồ trang trí để làm rực rỡ góc nhà. Ở nơi này, để tìm được một tấm liễn đỏ, một nhành đào hay chút phong vị đậm bản sắc dân tộc là cả một sự kỳ công”, Thơm tâm sự.

Chính sự thiếu vắng ấy khiến nỗi nhớ càng thêm chồng chất. Chia sẻ với phóng viên, Thơm ngậm ngùi nói: “Con trẻ thì nhớ khoảnh khắc giao thừa được người lớn lì xì, háo hức trong bộ quần áo mới. Còn em lại thèm cảm giác đồng nghiệp rủ nhau đi tiệc tất niên, thèm cái tục xông đất, chúc Tết từng nhà. Ngày xưa, khi còn ở quê hương, những điều ấy sao mà bình thường, giản đơn quá. Nhưng khi đã xa cách hàng vạn dặm, mỗi món ăn, mỗi khoảnh khắc, hay thậm chí là hình ảnh những người bán hoa tất bật lúc chiều ba mươi Tết cũng trở thành một mảnh ký ức vô giá khiến sống mũi em cay cay”.

Có thể nói, dù công nghệ có hiện đại đến đâu, dù những cuộc gọi video có thể nhìn thấy mặt nhau rõ đến thế nào nhưng với người xa xứ, điều đó vẫn không sao lấp đầy được khoảng trống trực tiếp. “Khoảnh khắc nhìn cha mẹ, người thân sum vầy qua màn hình điện thoại vào đúng lúc giao thừa, lời chúc vừa thốt ra mà lòng dạ đã thắt lại”, Thơm bùi ngùi nói.

Theo Thơm, đó cũng là lúc em “thèm” cảm giác được cùng gia đình hòa vào dòng người đi xem pháo hoa, rồi rủ nhau lên chùa hái lộc, đi chúc Tết những người thân quen. Trái ngược với không khí ấy, đêm 30 ở Phần Lan thường diễn ra như một ngày bình thường: Sinh viên vẫn đến lớp, công việc không ngừng lại. Chính sự đối lập đó khiến nỗi nhớ nhà đôi khi bị dồn nén nhưng vẫn âm thầm hiện hữu, lắng sâu trong từng góc nhỏ của trái tim.

Dù đi đâu cũng nhớ về Tết Việt

Khi những cái Tết khác nhau được đặt cạnh nhau, điều đọng lại không còn là sự khác biệt về không gian, mà là cảm giác chung về một mùa đoàn viên, nơi con người hướng về gia đình, ký ức và những điều thân thuộc nhất.

Với Ray Kuschert, Tết Việt dần trở thành khoảng thời gian được mong chờ. Ông nhận ra rằng, trong khi nhiều kỳ nghỉ lễ ở phương Tây mang tính cá nhân, Tết Việt dành trọn cho gia đình. Những bữa cơm đông đủ, những phong bao lì xì, những lời chúc đầu năm giản dị khiến ông cảm thấy mình thực sự thuộc về một mái nhà Việt.

“Dù đón Tết theo truyền thống Việt Nam, vợ chồng tôi vẫn khéo léo đưa vào đó một chút văn hóa Úc. Chúng tôi thường chuẩn bị những món ăn quen thuộc của quê hương, như thịt cừu quay, để cùng chia sẻ với gia đình. Đó là một khoảnh khắc rất đặc biệt và giờ đây đã trở thành điều tôi mong đợi mỗi dịp Tết, khi được sum vầy bên gia đình tuyệt vời của mình”, ông Ray chia sẻ.

Theo ông Ray, Tết ngày nay là sự giao thoa tinh tế giữa cũ và mới. Giữa nhịp sống hiện đại, Việt Nam vẫn gìn giữ nhiều giá trị truyền thống nguyên bản, tạo nên một không gian văn hóa độc đáo, nơi đất nước không chỉ được nhìn nhận như một quốc gia đang phát triển ở Đông Nam Á. “Tết Nguyên đán của Việt Nam giờ đã trở thành một phần của cộng đồng toàn cầu, với những thay đổi lan tỏa ra bên ngoài và đồng thời chuyển hóa từ bên trong. Nhưng có một điều chắc chắn không đổi, đó là niềm vui được ở bên gia đình”, ông Ray nói thêm.

Với Lee Sun Gu, anh cảm nhận rõ không khí Tết ở miền Bắc khác hẳn so với miền Nam. Mọi người ra ngoài nhiều hơn để thăm hỏi, chúc mừng năm mới, nhưng điều khiến anh ấn tượng nhất là cách họ đón Tết cùng gia đình và hàng xóm, thay vì di chuyển nhiều như ở TP Hồ Chí Minh - nơi đang sống và làm việc.

“Gia đình anh cũng từng đón Tết truyền thống của Hàn Quốc ngay tại Việt Nam. Vì thế, khi được hòa mình vào không khí Tết Nguyên đán ở đây, tôi có cảm giác như đang ở một ngôi nhà thứ hai rất ấm áp. Việt Nam trở nên gần gũi hơn với tôi bởi tình cảm chân thành giữa mọi người, văn hóa thăm hỏi, chúc Tết và cả tục lì xì - vốn khá tương đồng với Hàn Quốc. Thêm vào đó, thời tiết dịp Tết ở Việt Nam rất dễ chịu, không quá lạnh cũng không quá nóng nên mỗi lần đón Tết, tôi đều cảm thấy thoải mái. Năm nay, tôi tiếp tục ở lại Việt Nam đón Tết và thực sự rất mong chờ, hy vọng mỗi mùa xuân nơi đây sẽ mang đến thêm nhiều kỷ niệm đẹp”, Lee Sun Gu chia sẻ.

Nếu với người nước ngoài, Tết là hành trình khám phá và gắn bó thì với người Việt xa quê, Tết lại là ký ức và nỗi nhớ. Chính vì vậy, gia đình chị tìm đến những cộng đồng người Việt tại Phần Lan để cảm nhận không khí Tết Việt ở nơi xa quê hương. Thơm tâm sự: “Giữa trời tuyết trắng, nhìn thấy tà áo dài thấp thoáng, nghe tiếng nói cười bằng tiếng mẹ đẻ, cảm giác như mùa xuân Việt Nam đang hiện hữu ngay nơi đất khách. Những buổi gặp gỡ ấy không ồn ào, nhưng đủ để sưởi ấm những người con xa xứ trong những ngày đầu năm”.

Dù nỗi nhớ có nguôi ngoai phần nào theo thời gian, nhưng để các con không quên nguồn cội và để chính mình không thấy cô độc, gia đình Thơm vẫn chọn cách tự tạo ra Tết cho riêng mình. “Đó là cả nhà cùng nhau gói bánh chưng. Trong thời tiết Bắc Âu lạnh lẽo, gia bếp lại ấm áp bởi mùi hương của bánh chưng xanh, của nồi thịt kho trứng đậm đà vị quê hương, cùng bày biện mâm cơm ngày Tết như một nghi thức thiêng liêng để gìn giữ truyền thống. Những món ăn dân tộc ấy không chỉ là ẩm thực mà là sợi dây vô hình kết nối mọi người với tổ tiên, với quê nhà”, Thơm chia sẻ thêm.

Ba con người, ba hành trình khác nhau - người đi tìm sự hòa nhập, người trải nghiệm sự giao thoa văn hóa, người mang theo nỗi nhớ quê nhà, nhưng tất cả cùng gặp nhau ở một điểm chung: Tết là nơi để trở về. Không chỉ bằng bước chân, mà bằng ký ức, bằng sự gắn kết và bằng những khoảnh khắc sum vầy không thể thay thế bên gia đình.

Như lời tâm sự của Thơm: “Ba năm xa xứ, ba mùa đông dài đằng đẵng, nhưng ngọn lửa Tết trong gia đình em chưa bao giờ nguội tắt. Bởi chỉ cần lòng vẫn hướng về nguồn cội, thì dù ở bất cứ đâu, nơi đó vẫn có Tết, vẫn có một mái nhà trong tim”.