Tạo cơ chế để doanh nghiệp, hộ sản xuất tiếp cận mặt bằng

Giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, hộ sản xuất

Trên cơ sở đánh giá nhu cầu mặt bằng và khả năng đầu tư của hộ sản xuất, doanh nghiệp nhỏ, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Dương Hòa Ngô Xuân Biển và Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Tây Phương Trần Văn Hòa đều kiến nghị, diện tích tối thiểu mỗi lô đất chỉ nên từ 300 đến 500m² để giảm gánh nặng đầu tư, giúp hộ sử dụng mặt bằng sát quy mô sản xuất.

Trưởng phòng Quản lý Công nghiệp, Sở Công Thương Hà Nội Lê Nguyên thông tin, Sở ghi nhận kiến nghị của các địa phương, chủ đầu tư và đang xây dựng dự thảo quy chế theo hướng diện tích tối thiểu cho thuê sản xuất tại cụm công nghiệp làng nghề là 500m², thay cho mức 1.000m² hiện nay.

Bên cạnh giải pháp linh hoạt diện tích, việc phát triển các mô hình hạ tầng dùng chung và nhà xưởng tiêu chuẩn cho thuê cũng được xem là “chìa khóa” tháo gỡ khó khăn về vốn ban đầu. Trưởng phòng Kinh tế xã Hát Môn Tô Quang Tuyển đề xuất, các chủ đầu tư cụm công nghiệp nên dành một phần quỹ đất để xây dựng sẵn nhà xưởng tiêu chuẩn cho các hộ sản xuất thuê lại.

Ở góc độ nghiên cứu chuyên sâu, TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội cho rằng, việc di dời cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư cần được nâng tầm thành một chương trình chuyển đổi sản xuất toàn diện gắn với bảo đảm sinh kế lâu dài. Theo TS Mạc Quốc Anh, một gói chính sách hỗ trợ hiệu quả phải là sự kết hợp đồng bộ giữa mặt bằng, chi phí di dời, hỗ trợ tín dụng và chính sách lao động. Trong đó, thành phố cần ưu tiên nguồn lực cho các cơ sở thuộc diện bắt buộc di dời, các doanh nghiệp siêu nhỏ có phương án sản xuất khả thi, những ngành nghề truyền thống cần bảo tồn và các địa bàn đang chịu áp lực quá tải nghiêm trọng. Việc tách biệt nguồn vốn đầu tư hạ tầng kiên cố khỏi vốn lưu động sẽ giúp doanh nghiệp duy trì nhịp độ kinh doanh, tránh nguy cơ gián đoạn đơn hàng trong quá trình chuyển đổi không gian sản xuất.

Nhằm hiện thực hóa việc hỗ trợ, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 49/2025/NQ-HĐND ngày 26-11-2025 quy định một số chính sách hỗ trợ bảo tồn, phát triển làng nghề và ngành nghề nông thôn trên địa bàn thành phố Hà Nội, với những cơ chế đòn bẩy cụ thể. Trưởng phòng Quản lý Công nghiệp, Sở Công Thương Hà Nội Lê Nguyên nhấn mạnh, Nghị quyết quy định rõ mức hỗ trợ đối với các cơ sở ngành nghề nông thôn thuộc danh mục di dời đã được phê duyệt khi chuyển vào khu, cụm công nghiệp, như: Chi phí tháo dỡ, vận chuyển máy móc, thiết bị, nhà xưởng được hỗ trợ 50.000 đồng/m² nhà xưởng (tối đa không quá 500 triệu đồng/cơ sở); đồng thời được hỗ trợ 70% tiền lãi vay ngân hàng hoặc Quỹ Đầu tư phát triển thành phố với thời hạn ưu đãi lên tới 10 năm... Những chính sách mang tính “điểm tựa” này sẽ tạo động lực để các hộ sản xuất yên tâm rời khỏi khu dân cư.

Không chỉ dành không gian cho làng nghề, Hà Nội cũng quyết liệt chỉ đạo tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tham gia vào các khu công nghiệp chính quy. Thực hiện quy định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, UBND thành phố đã yêu cầu chủ đầu tư các khu công nghiệp mới bố trí từ 3% đến 5% quỹ đất công nghiệp đã đầu tư hạ tầng cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thuê lại. Đối với các khu công nghiệp mới, Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội chủ động triển khai từ bước thẩm định, phê duyệt quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000, trong đó bố trí tối thiểu 5% quỹ đất công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thuê lại. Việc dành quỹ đất ngay trong quy hoạch tạo cơ hội để các nhóm doanh nghiệp này tham gia vào không gian sản xuất tập trung, nâng cao chất lượng.

Kết nối chính sách với tiến độ đầu tư

Chính sách đúng đắn chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được đồng bộ với tiến độ chuẩn bị mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Thành ủy và UBND thành phố, thời gian qua, sự phối hợp giữa các sở, ngành chuyên môn và chính quyền các địa phương đã tạo nên những chuyển biến tích cực trên các công trường xây dựng khu, cụm công nghiệp.

Theo đại diện xã Tây Phương, Cụm công nghiệp làng nghề Hữu Bằng quy mô 30,55ha đã khởi công, đang san lấp; Cụm công nghiệp Dị Nậu đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, thi công hạ tầng, đang làm thủ tục cho nhà đầu tư thứ cấp. Tại xã Sóc Sơn, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng Nguyễn Thị Thảo cho biết, xã đã tập trung cao độ cho công tác giải phóng mặt bằng các dự án cụm công nghiệp.

Cùng với các cụm công nghiệp, mạng lưới khu công nghiệp của Thủ đô cũng ghi nhận những bước tiến dài khi UBND thành phố Hà Nội chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư cho 5 dự án khu công nghiệp mới, bao gồm: Khu công nghiệp sạch Sóc Sơn, Khu công nghiệp Đông Anh, Khu công nghiệp Phú Hà, Khu công nghiệp Tiến Thắng (giai đoạn I) và Khu công nghiệp Phù Đổng (giai đoạn I).

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố định hướng quy hoạch và phát triển 26 khu công nghiệp tại các khu vực có tiềm năng, gắn với các khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung và khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Hà Nội tiếp tục cập nhật, cụ thể hóa không gian phát triển khu công nghiệp theo hướng đồng bộ, hiện đại, chuyên sâu, bền vững, gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển hạ tầng giao thông, logistics.

Thành phố cũng nghiên cứu bổ sung khoảng 600ha tại khu vực mở rộng về phía Đông Khu công nghệ cao Hòa Lạc để phát triển công nghiệp công nghệ cao; nghiên cứu bổ sung quy hoạch khu công nghiệp mới tại xã Trung Giã và xã Đa Phúc (khoảng 235ha) để định hướng phát triển khu công nghiệp công nghệ cao hoặc khu công nghiệp chuyên ngành vật liệu xây dựng; điều chỉnh chức năng sử dụng đất của Khu công nghệ số tập trung tại xã Kiều Phú (160ha) thành khu công nghiệp để định hướng phát triển khu công nghiệp công nghệ cao, hỗ trợ trực tiếp cho Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Đồng thời, thành phố cũng nghiên cứu bổ sung khoảng 250ha tại khu vực phía Tây Khu công nghệ cao Đa Phúc để dự trữ phát triển công nghệ cao. Những không gian này giúp Hà Nội hình thành các khu công nghiệp có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao.

Về dài hạn, thành phố định hướng bố trí quỹ đất dự trữ cho phát triển khu công nghiệp, trong đó có khoảng 102ha tại xã Tiến Thắng và 148ha tại xã Ứng Thiên; đồng thời nghiên cứu bảo đảm sự kết nối giữa phát triển khu công nghiệp với hệ thống giao thông, logistics, nhà ở và các thiết chế phục vụ người lao động. Cách làm này từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng đất và năng lực cạnh tranh của các khu công nghiệp, thể hiện quan điểm ưu tiên phát triển các khu công nghiệp xanh, sinh thái, công nghệ cao, phù hợp định hướng phát triển công nghiệp Thủ đô.

Đứng trước khối lượng công việc giải phóng mặt bằng rất đồ sộ, đại diện Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội khẳng định, sẽ huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, áp dụng linh hoạt các cơ chế hỗ trợ tái định cư, đào tạo chuyển đổi nghề; đồng thời phối hợp liên ngành để rút ngắn thời gian thẩm định quy hoạch, đánh giá tác động môi trường và chấp thuận chủ trương đầu tư...

Quán triệt nhiệm vụ tại hội nghị giao ban với doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghệ cao, khu công nghiệp, ngày 1-8-2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố, Trưởng ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu, các chủ đầu tư dự án mới tập trung nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với địa phương để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, hoàn thiện quy hoạch và thủ tục đầu tư, môi trường, xây dựng. Vướng mắc phải được xử lý gắn với trách nhiệm, thẩm quyền, thời hạn và kết quả. Các khu đang hoạt động cũng phải rà soát hệ thống xử lý nước thải, tiêu chuẩn phòng cháy, chữa cháy, trật tự xây dựng. Thành phố nhất quán quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng.

Để chính sách thực sự đi vào đời sống và phát huy hiệu quả tối đa, TS Mạc Quốc Anh đề xuất quản lý tiến độ theo toàn bộ hành trình dự án, có đầu mối điều phối và cơ chế xử lý các khâu chậm; đồng thời công khai “bản đồ số” về mặt bằng sản xuất để doanh nghiệp biết cụm nào còn diện tích, ngành nghề được tiếp nhận, mức độ hoàn thành hạ tầng, thời điểm bàn giao và tổng chi phí thuê.

(Còn nữa)