GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC phát biểu khai mạc Diễn đàn - Ảnh: BTC
Diễn đàn nằm trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 (Vietnam ADR Week 2026-VAW 2026), thu hút sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước, các hiệp hội doanh nghiệp quốc tế cùng nhiều chuyên gia pháp lý.
An toàn pháp lý trở thành yếu tố then chốt của môi trường đầu tư
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục hội nhập sâu rộng và duy trì sức hút với dòng vốn đầu tư nước ngoài, yêu cầu về một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và có khả năng dự đoán ngày càng trở nên quan trọng đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Theo ông Hạnh, những năm gần đây Việt Nam tiếp tục được đánh giá là điểm đến đầu tư tiềm năng trong khu vực nhờ tăng trưởng ổn định, chính sách kinh tế cởi mở, môi trường chính trị ổn định và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng thông qua các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Chủ tịch VIAC Lê Hồng Hạnh cho biết, niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục được duy trì, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Cùng với sự phát triển nhanh của hoạt động đầu tư, kinh doanh là yêu cầu ngày càng cao về tính ổn định, minh bạch và khả năng dự đoán của hệ thống pháp luật. Theo ông Hạnh, "điểm nghẽn của những điểm nghẽn" hiện nay nằm ở thể chế và việc thực thi pháp luật. Để phát triển bền vững dựa trên thu hút đầu tư và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, "luật chơi" cần rõ ràng, minh bạch, công bằng để doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể tiên liệu, nhận diện và kiểm soát rủi ro.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chia sẻ tại Diễn đàn - Ảnh: BTC
Vấn đề đặt ra là làm sao nhận diện được các rủi ro tiềm ẩn trong môi trường đầu tư, từ đó xây dựng cơ chế kiểm soát và giải quyết tranh chấp hiệu quả. Đồng thời, cần tìm được sự cân bằng giữa quy định pháp luật của Nhà nước và các thông lệ, chuẩn mực trong cộng đồng đầu tư, kinh doanh.
Chủ tịch VIAC cũng nhận định, rủi ro pháp lý hiện nay không chỉ xuất hiện khi tranh chấp phát sinh mà đã hiện diện từ giai đoạn xây dựng mô hình đầu tư, lựa chọn đối tác, đàm phán hợp đồng, tổ chức quản trị nội bộ cho tới quá trình triển khai và vận hành hoạt động kinh doanh.
Nhiều tranh chấp thương mại, đầu tư phát sinh không chỉ do xung đột lợi ích mà còn vì các rủi ro pháp lý chưa được nhận diện đầy đủ hoặc không được kiểm soát kịp thời ngay từ đầu. Vì vậy, quản trị rủi ro pháp lý không còn đơn thuần là yêu cầu tuân thủ mà đã trở thành yếu tố mang tính chiến lược đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Theo ông Hạnh, vai trò của trọng tài và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (ADR) không chỉ dừng ở giải quyết tranh chấp mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng ngừa rủi ro, xây dựng môi trường kinh doanh an toàn và bền vững hơn.
Doanh nghiệp cần chủ động quản trị rủi ro và phòng ngừa tranh chấp
Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách thể chế sâu rộng với nhiều tín hiệu tích cực về tăng trưởng, hội nhập và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Theo ông Tuấn, các định hướng cải cách hiện nay tập trung vào bảo đảm an toàn pháp lý cho hoạt động kinh tế, thúc đẩy kinh tế tư nhân, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch của môi trường kinh doanh.
Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên vấn đề "an toàn pháp lý cho hoạt động kinh tế" được đặt ra rõ nét trong nhiều nghị quyết quan trọng như: Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế toàn diện; Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã đưa ra nhiều định hướng được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá rất tích cực như không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, bỏ tư duy "không quản được thì cấm", cắt giảm ít nhất 30% điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ.
Các đại biểu chia sẻ tại Phiên thảo luận - Ảnh: BTC
Đồng thời, khẳng định Việt Nam đang nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh thông qua cải cách thủ tục hành chính. Năm 2025, Quốc hội thông qua 89 luật, gấp 5,7 lần mức trung bình các năm trước; cùng với đó là 15 nghị quyết và 760 thủ tục hành chính được cắt giảm hồ sơ nhờ kết nối dữ liệu.
Tuy nhiên, theo ông Tuấn, nhà đầu tư vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức liên quan tới tính ổn định và khả năng dự đoán của chính sách, tiếp cận vốn cũng như các thủ tục về đầu tư, đất đai và triển khai dự án… Do vậy, doanh nghiệp sẽ cần nhiều hơn vai trò của các đơn vị tư vấn pháp lý, các hãng luật và các cơ chế hỗ trợ quản trị rủi ro để kịp thời cập nhật quy định, giảm thiểu bất định. "Vai trò của luật sư hiện nay không chỉ là xử lý sự cố mà đang chuyển sang đồng hành kiến tạo cùng doanh nghiệp", ông Tuấn nói.
Ở góc độ pháp lý, Luật sư Vũ Lê Bằng, Luật sư thành viên, Đồng Quản lý Điều hành tại Nishimura & Asahi (Văn phòng Việt Nam) tại TPHCM cho rằng, doanh nghiệp cần chuẩn bị cho tranh chấp ngay từ trước khi tranh chấp phát sinh, thông qua nâng cao năng lực quản trị pháp lý, lưu giữ chứng cứ và lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp.
Ông Bằng cũng dẫn nhận định của Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho thấy sự phức tạp của thủ tục hành chính và tính thiếu nhất quán trong quy định pháp luật vẫn là những thách thức kinh doanh được nhắc đến thường xuyên nhất…
Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa VIAC và Hiệp hội Doanh nghiệp Singapore tại Việt Nam - Ảnh: BTC
Tại Diễn đàn, nhiều ý kiến cho rằng bên cạnh các tín hiệu cải cách tích cực, khả năng dự đoán chính sách và tính ổn định trong thực thi pháp luật vẫn là yếu tố then chốt ảnh hưởng tới niềm tin đầu tư dài hạn tại Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, các cơ chế quản trị rủi ro pháp lý, trọng tài thương mại, hòa giải và ADR đang được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn như những công cụ giúp giảm thiểu bất định và bảo vệ hoạt động kinh doanh trong môi trường cạnh tranh ngày càng phức tạp.
Trong khuôn khổ sự kiễn đã diễn ra lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa VIAC và Hiệp hội Doanh nghiệp Singapore tại Việt Nam. Đây được xem là bước đi nhằm tăng cường kết nối với cộng đồng doanh nghiệp và hỗ trợ nhà đầu tư nâng cao năng lực quản trị rủi ro pháp lý cũng như tiếp cận các cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả.
Diệu Anh
