Trong các phát biểu mới nhất vào ngày 16/1, Tổng thống Donald Trump đã đe dọa áp dụng thuế quan đối với các quốc gia không ủng hộ kế hoạch này, đồng thời tiết lộ rằng Mỹ đang đàm phán với NATO về hòn đảo.
Ông Trump nhấn mạnh rằng Greenland là yếu tố thiết yếu đối với an ninh quốc gia của Mỹ. "Chúng ta rất cần Greenland cho an ninh quốc gia. Nếu không có nó, chúng ta sẽ có một lỗ hổng lớn trong an ninh quốc gia, đặc biệt là liên quan đến những gì chúng ta đang làm về dự án Vòm Vàng", ông nói với các phóng viên trong một sự kiện tại Nhà Trắng về chăm sóc sức khỏe nông thôn.
Dự án Vòm Vàng (Golden Dome) mà ông Trump đề cập là về một hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng mà ông cho là phụ thuộc vào việc kiểm soát Greenland để lấp đầy khoảng trống an ninh ở Bắc Cực.
Để thúc đẩy sự ủng hộ cho kế hoạch, Trump không ngần ngại dùng đòn thuế quan làm công cụ. Ông tuyên bố: "Tôi có thể áp thuế quan lên các quốc gia nếu họ không đồng ý với kế hoạch về Greenland, bởi vì chúng ta cần Greenland cho an ninh quốc gia. Vì vậy, tôi có thể làm điều đó".
Nhà lãnh đạo Mỹ so sánh động thái này với các lần đe dọa thuế quan trước đây đối với các đồng minh châu Âu về giá thuốc, và khẳng định có thể áp dụng tương tự cho Greenland.
Ông Trump cũng xác nhận Mỹ đang đàm phán với NATO về hòn đảo này, một động thái có thể thử thách sự đoàn kết của liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương.
Greenland nằm dưới sự bảo vệ của NATO thông qua Đan Mạch, và việc đưa vấn đề vào bàn đàm phán NATO có thể làm phức tạp thêm tranh chấp song phương.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục gây chú ý với kế hoạch giành quyền kiểm soát Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới và có vị trí chiến lược ở Bắc Cực. Ảnh: CBC News
Kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm ngoái, ông đã nhiều lần khẳng định rằng Mỹ phải kiểm soát Greenland, và hồi đầu tuần này, ông nói rằng bất cứ điều gì khác ngoài việc hòn đảo Bắc Cực này nằm trong tay Mỹ đều là "không thể chấp nhận được".
Những phát biểu mới nhất của Tổng thống Mỹ dựa trên tuyên bố trước đó của ông rằng Mỹ phải "giành được" Greenland để ngăn chặn các đối thủ chiến lược giành ảnh hưởng đối với vùng lãnh thổ này.
Ông Trump đã nhiều lần viện dẫn vị trí địa lý của Greenland ở Bắc Cực và nguồn tài nguyên khoáng sản của nó là những tài sản quan trọng đến mức không thể để rơi vào tầm ảnh hưởng của Nga hay Trung Quốc. Lý lẽ này đặt vấn đề vào bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc, lập luận rằng việc kiểm soát Greenland là điều thiết yếu đối với cấu trúc quốc phòng của toàn bộ liên minh phương Tây.
Tuy nhiên, phản ứng từ Đan Mạch và Greenland rất kiên quyết. Chính phủ Đan Mạch và lãnh đạo Greenland liên tục bác bỏ ý tưởng bán hoặc chuyển giao lãnh thổ, nhấn mạnh quyền tự quyết của người dân Greenland.
Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen từng nói rõ, nếu phải chọn giữa Mỹ và Đan Mạch, họ chọn Đan Mạch và NATO.
Các cuộc gặp gần đây giữa quan chức Mỹ (bao gồm Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio) với phía Đan Mạch đã dẫn đến việc thành lập nhóm làm việc chung, nhưng vẫn tồn tại "sự bất đồng cơ bản".
Trong bối cảnh căng thẳng, các nước châu Âu đã tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland, với việc triển khai lực lượng cho các cuộc tập trận NATO như Arctic Endurance, nhằm thể hiện sự ủng hộ với Đan Mạch.
Thiếu tướng Soren Andersen, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Liên hợp Bắc Cực của Đan Mạch tại Greenland, ngày 16/1 nói với Reuters rằng ông đang tập trung vào việc chống lại các hoạt động tiềm tàng được cho là của Nga, chứ không phải phòng thủ trước các mối đe dọa quân sự từ Mỹ.
Andersen bác bỏ những gợi ý về xung đột giữa các đồng minh NATO, mô tả kịch bản đó là "giả định".
"Tôi không thấy một đồng minh NATO nào tấn công một đồng minh NATO khác", ông nói. Đề cập đến kế hoạch quốc phòng của Đan Mạch, ông nói thêm, "Chúng tôi đang làm việc về những kế hoạch đó, nhưng đó là điều bình thường đối với chúng tôi. Nhiệm vụ của tôi là làm việc ở đây cùng với NATO để bảo vệ vương quốc".
Bộ Tư lệnh Liên hợp Bắc Cực của Đan Mạch, chịu trách nhiệm phòng thủ xung quanh Greenland và quần đảo Faroe, tiến hành các nhiệm vụ giám sát và tìm kiếm cứu nạn, sử dụng tàu tuần tra, máy bay, trực thăng và công nghệ vệ tinh. Đơn vị này cũng triển khai đội tuần tra xe trượt tuyết chó kéo Sirius cho các hoạt động tầm xa ở Bắc Cực.
Ông Andersen cho biết, không có tàu Trung Quốc hay Nga nào ở gần Greenland, mặc dù ông nói thêm rằng một tàu nghiên cứu của Nga đang ở cách đó 310 hải lý. "Đó là tàu gần nhất", ông nói, đồng thời cho biết thêm rằng các đồng minh NATO nắm tình hình khá rõ ràng ở đây.
"Chúng tôi dự đoán sẽ có sự gia tăng các hoạt động của Nga trong những năm tới, và… chúng tôi phải bắt đầu huấn luyện và tăng cường sự hiện diện ở Bắc Cực để bảo vệ biên giới phía bắc của NATO", ông Andersen nói.
Một phái đoàn lưỡng đảng Quốc hội Mỹ (dẫn đầu bởi Thượng nghị sĩ Chris Coons) đã đến Copenhagen để trấn an đồng minh, nhấn mạnh Greenland là "đồng minh" chứ không phải "tài sản". Đặc phái viên của ông Trump, Jeff Landry, dự kiến thăm Greenland vào tháng 3 và tin rằng vẫn có thể đạt thỏa thuận.
Minh Đức (Theo Al Jazeera, Yeni Safak)
