18.000 hồ sơ được ký, tiền đưa bằng phong bì trắng
Ngày 6/1, TAND Tp.Hà Nội tiếp tục xét xử 54 bị cáo trong vụ án Đưa hối lộ, Nhận hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế). Phiên tòa tập trung làm rõ hành vi nhận tiền "cảm ơn" liên quan đến việc ký xác nhận hồ sơ cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe, đây là mảng công việc được xác định có sai phạm kéo dài nhiều năm.
Trả lời thẩm vấn, bà Trần Việt Nga – cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho biết, từ tháng 11/2016 đến tháng 9/2024, bị cáo giữ chức Phó Cục trưởng; từ ngày 23/9/2024 cho đến trước khi bị khởi tố, bị cáo là Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm.
Xem thêm:
Bà Trần Việt Nga tại phiên toà.
Trong thời gian giữ cương vị Phó Cục trưởng, bà Nga được phân công phụ trách Phòng Pháp chế và Hợp tác quốc tế, Văn phòng Cục; đến năm 2021 tiếp tục được giao phụ trách công tác thanh tra.
Đáng chú ý, từ tháng 8/2018, bà Nga được Bộ trưởng Bộ Y tế giao ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe do Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông trình ký.
Theo lời khai của bị cáo, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ ký xác nhận nội dung quảng cáo, bà Nga nhận thấy có hiện tượng doanh nghiệp "cảm ơn" các chuyên viên xử lý hồ sơ.
Để nắm bắt tình hình, bà đã gọi Trần Thị Thu Liễu – Phó Trưởng phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông sang phòng làm việc, trao đổi về việc có nên làm đầu mối quản lý khoản tiền "cảm ơn" của doanh nghiệp hay không, đồng thời đặt vấn đề mỗi hồ sơ có tiền "cảm ơn" thì lãnh đạo được hưởng khoảng 2 triệu đồng/hồ sơ.
Bà Nga khai rằng, bị cáo Liễu trả lời không thể thực hiện vì hồ sơ quảng cáo tương đối đơn giản, không phù hợp để thu tiền. Sau trao đổi này, bà Nga cho rằng mình không ép buộc, không yêu cầu Liễu hay các chuyên viên phải thực hiện việc thu tiền. Theo lời khai của bà Nga, chỉ có 4 chuyên viên trực tiếp đưa tiền cho bị cáo trong quá trình ký duyệt hồ sơ quảng cáo.
Cựu Cục trưởng cho biết, khi nhận kết luận điều tra, bà mới biết các chuyên viên đã thu từ 4 - 8 triệu đồng cho mỗi bộ hồ sơ quảng cáo và cho rằng mức thu này là do các chuyên viên tự đặt ra. Bà Nga khẳng định không quy định, không chỉ đạo mức tiền cụ thể, cũng không yêu cầu mỗi hồ sơ phải đưa bao nhiêu, mà các chuyên viên tự đưa tiền cho bị cáo.
Trả lời câu hỏi của Chủ tọa phiên tòa về việc khi đưa tiền có nói rõ số tiền tương ứng với bao nhiêu hồ sơ hay không, bà Nga cho biết tiền thường được đưa trong phong bì trắng, đôi khi có ghi mã hồ sơ, nhưng không báo cáo cụ thể là tiền của bao nhiêu bộ hồ sơ. Số tiền đưa không cố định, diễn ra tại phòng làm việc và toàn bộ bằng tiền mặt.
Theo lời khai, tổng số tiền bà Nga đã nhận là hơn 8 tỷ đồng. Tuy nhiên, bị cáo cho rằng không biết các chuyên viên đã thu của doanh nghiệp bao nhiêu vì trong quá trình làm việc, các chuyên viên không báo cáo cụ thể.
Nếu ngăn chặn thì cấp dưới không dám nhận
HĐXX đặt câu hỏi: "Nếu bị cáo không đồng ý cho các chuyên viên nhận tiền của doanh nghiệp thì họ có nhận tiền không?".
Trả lời, bà Nga thừa nhận đây là lỗi của bản thân do không có biện pháp ngăn chặn kịp thời. "Nếu bị cáo không đồng ý thì chắc các chuyên viên cũng không dám nhận", bà Nga khai.
Theo hồ sơ vụ án, từ ngày 2/2/2018 đến năm 2024, bà Nga đã ký khoảng 18.000 hồ sơ xác nhận nội dung quảng cáo và hưởng lợi từ số tiền nêu trên. Việc chi tiêu số tiền này không được ghi chép, thống kê, chủ yếu phục vụ nhu cầu cá nhân và gia đình.
Các bị cáo tại phiên toà.
Giống nhiều bị cáo khác trong vụ án, bà Nga trình bày rằng do nhận thức pháp luật chưa đầy đủ nên không cho rằng hành vi của mình là nhận hối lộ. Bị cáo khai không cấu kết với doanh nghiệp để bỏ qua vi phạm, không chỉ đạo chuyên viên ký hồ sơ không đủ điều kiện. Theo bà Nga, tất cả các hồ sơ quảng cáo đều được ký khi đã đầy đủ theo quy định; nếu chuyên viên không đưa tiền thì bị cáo vẫn xử lý hồ sơ bình thường.
Bị cáo cũng phủ nhận việc "om" hồ sơ để gây khó dễ. Theo bà Nga, một số hồ sơ chậm giải quyết là do hoàn cảnh cá nhân, thời điểm đó phải chăm sóc mẹ ốm, số lượng hồ sơ chậm là rất ít.
Để làm rõ nội dung này, HĐXX tiến hành đối chất với bị cáo Trần Thị Thu Liễu. Theo lời khai của Liễu, toàn bộ hồ sơ quảng cáo đều được nộp và xử lý trên môi trường điện tử; khi hồ sơ bị trả lại, doanh nghiệp có thể theo dõi, biết rõ lý do sai sót.
Bị cáo Liễu cho biết, Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông có chức năng tham mưu về truyền thông và quảng cáo. Ban đầu phòng do Cục trưởng trực tiếp phụ trách, đến tháng 7/2018 thì được giao cho Phó Cục trưởng Trần Việt Nga phụ trách và ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo.
Theo lời khai, sau khi có quyết định phân công, một buổi sáng bà Nga gọi Liễu sang phòng, nói nhỏ việc "ký một hồ sơ quảng cáo là 2 triệu đồng".
Liễu khai rằng bản thân rất lo sợ và đã phản đối, cho rằng hồ sơ quảng cáo không thể làm như vậy vì đây không phải thủ tục bắt buộc, hồ sơ tương đối đơn giản.
Khi quay lại phòng, Liễu cho biết đã truyền đạt lại ý kiến của lãnh đạo cho các chuyên viên như Trần Thị Nhài, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thúy Hà…, đồng thời khẳng định bản thân vẫn bày tỏ quan điểm không đồng ý.
Tuy nhiên, Liễu thừa nhận sau đó đã nhận "quà cảm ơn" của doanh nghiệp. "Lỗi của tôi là ban đầu từ chối, nhưng các bạn nói là tiền cảm ơn cấp giấy, tôi nghĩ hồ sơ làm đúng quy trình nên đã đồng ý", bị cáo khai.
Trong vụ án này, bà Liễu không tập hợp tiền để đưa cho Nga và được Nga chỉ đạo chia cho 1,5 tỷ đồng.
Theo cáo trạng, trong mảng cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo, mỗi bộ hồ sơ doanh nghiệp phải chi từ 2 đến 8 triệu đồng. Mức chi phụ thuộc vào độ phức tạp của nội dung quảng cáo, hình thức thể hiện và yêu cầu về thời gian cấp phép. Hồ sơ cần xử lý càng nhanh, số tiền "bôi trơn" càng cao.
Số tiền thu được được chia theo "cơ chế" thống nhất, trong đó bà Trần Việt Nga trực tiếp hưởng từ 2 đến 3,5 triệu đồng mỗi hồ sơ. Từ tháng 2/2018 đến tháng 12/2024, 6 chuyên viên Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông đã nhận tổng cộng 12,7 tỷ đồng từ doanh nghiệp. Riêng bà Nga được xác định hưởng lợi cá nhân khoảng 8 tỷ đồng, giữ vai trò chỉ đạo trong mảng cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
