Tất nhiên vụ này có thể nó là lỗi liên hoàn, từ phương phương tiện và phương pháp kiểm soát của siêu thị, tới hệ thống xác minh, truyền thông tin tới nhân viên. Việc anh nhân viên an ninh xuất hiện là chốt cuối cùng của hệ thống, nhưng nó lại là cú quyết định phơi bày tất cả năng lực ứng xử của bảo vệ siêu thị này, một siêu thị được cho là lớn nhất Hà Nội.
Cái cách của anh này cư xử với khách hàng khi bị nghi là lấy cắp đồ là không thể chấp nhận được, nhất là khi chị khách hàng lại đi với con nhỏ. Có rất nhiều cách để tiếp cận, kiểm tra, xác minh..., anh nhân viên này đã chọn cách dở nhất, không ai ngờ nhất, thiếu văn hóa, thô lỗ và nói thẳng ra là một hành vi trấn áp vượt quyền hạn, vi phạm nhân quyền.
Điều quan tâm là, anh này khá trẻ, trông dáng khá là có học thức.
Cũng như thế, trên VTV đang có phóng sự nhiều kỳ về các chiêu lừa của các "hợp đồng kỳ nghỉ" nhắm vào những người già. Nói ngay và luôn, theo tôi hiểu, đây là một mô hình tốt, có ích cho nhiều người, nhất là những gia đình có điều kiện, nếu nó làm đúng.
Nhưng bằng những gì mà các phóng viên VTV đã phơi bày, thì nó hoàn toàn là lừa đảo. Nhiều người già trắng tay, nhiều gia đình tan nát, lục đục, tình cảm sứt mẻ. Không chỉ mất sạch tiền dưỡng già, rất nhiều người còn mang nợ. Đi vay nợ để... bán các thẻ kỳ nghỉ cho "người khác" theo gợi ý của các tư vấn viên khi phát hiện bị lừa và muốn thoát hợp đồng để thu hồi vốn, nhưng tiếp tục bị lừa, và cứ thế nợ chồng nợ, triền miên nợ...
Và điều buồn là, nhiều người rất trẻ tham gia vào đường dây này. Một số người phát hiện, các bạn trẻ này từng được đào tạo từ các trường đại học hàng đầu, nhiều bạn học rất giỏi.
Việc đã lớn đến mức, bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã phải đưa ra diễn đàn quốc hội, bà đề nghị "nên nghiên cứu, bổ sung đưa vào báo cáo nếu thấy phù hợp để mang tính thời sự, thực tiễn, đáp ứng nguyện vọng của cử tri".
Ảnh minh họa.
Và nữa, một cậu bé học sinh lớp 10 hack được hệ thống tiêm chủng quốc gia, đã bán tới 20 triệu dữ liệu cá nhân để lấy tiền, nghe đâu đã bán được số tiền một trăm triệu, cực lớn với lứa tuổi cháu, nhất là lại ở một vùng quê tỉnh Nghệ An. Đọc tin này và tôi giật mình. Cháu trẻ quá. Và việc cháu làm thì... quá giỏi, thậm chí có thể ngang... thần đồng. Với tài ấy, cháu xứng đáng sẽ là một chuyên gia tin học xuất sắc, nhưng cháu đã đi lầm đường, nên dẫu mới 16 tuổi (sinh năm 2010) cháu cũng đã bị khởi tố.
"Không để xã hội giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về văn hóa, đạo đức"ĐỌC NGAYVà cũng nữa, một cái tin hôm qua trên một tờ báo cũng làm chúng ta giật mình, ấy là "Khởi tố nhiều cô gái trẻ về tội buôn lậu và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ". Nhìn ảnh các cháu đăng kèm trên báo mà xót xa. Các cháu trẻ và xinh nữa. Và họ cũng đã đi lầm đường. Người cầm đầu là Đào Thùy Trang mới 27 tuổi, thế mà đã "lãnh đạo" nhân viên của mình, chỉ từ năm 2022 đến nay, đưa ra thị trường tiêu thụ hơn 10.000 sản phẩm trang sức giả các thương hiệu Van Cleef, Bvlgari, Cartier, Chanel, Louis Vuitton, Tiffany&Co, Chrome Hearts, thu lợi bất chính khoảng 30 tỉ đồng. Mở ngoặc nói thêm điều này tí, ấy là cũng tại chúng ta có thói quen thích xài "hàng hiệu", có cầu thì có cung. Nên giờ nhìn những người sang trọng xài hàng hiệu nhiều khi ta cứ lăn tăn suy nghĩ rằng nó có đúng như thế không? Giống hệt những người thích uống rượu Tây, nhất là rượu xách tay, nhưng tự nhiên trong bàn có ông tỏ ý nghi ngờ rằng có đúng rượu xịn không là tự nhiên thấy rượu mất ngon hẳn đi, dẫu vẫn nguyên đai nguyên kiện, nguyên tem miễn thuế Duty Free...
Để làm được những việc như thế, rõ ràng các bạn trẻ này đã rất tài, nhất là bạn "cầm đầu" Đào Thùy Trang.
Cậu bé này cũng hết sức tài, tin được đồng loạt đăng trên nhiều báo: "Mua xe đạp điện với giá vài trăm nghìn đồng, thiếu niên 15 tuổi tại Đắk Lắk đã lên mạng đặt mua các linh kiện về để lắp ráp, độ chế. Khi hoàn thiện, tốc độ của xe tăng từ 40km/h lên 100km/h". Nếu được "láp ráp" tài năng đúng chỗ, chắc chắn cháu sẽ có những thành tựu phục vụ xã hội.
Những sự kiện tôi nêu trên, đều mới toanh, đang nóng sốt trên báo chí và ngoài xã hội mấy ngày nay. Và nó khiến chúng ta phải suy nghĩ, ấy là việc các bạn trẻ, rất trẻ, có học thức, nhưng đã chọn con đường kiếm tiền bất chính, hoặc là cư xử phi đạo đức khi kiếm sống.
Và tất nhiên chúng ta tiếc, hết sức tiếc cho họ.
Khi tôi ngồi viết bài này thì hơn một triệu hai trăm ngàn học sinh lớp 12 trên cả nước đang bước vào môn thi tốt nghiệp đầu tiên, môn văn, để kết thúc 12 năm đèn sách đầu đời, để từng người sẽ bước vào một môi trường mới, bắt đầu có đủ tư cách kiếm sống (dẫu trong hè nhiều cháu đang học trung học cơ sở đã đi làm thêm kiếm tiền học đỡ gia đình rồi). Và chúng ta hy vọng các cháu bước vào đời với những con đường đúng, sống lương thiện và tử tế với nhau, với cuộc đời, để cuộc đời đẹp hơn, lành mạnh hơn và nhiều tình thương hơn.
Tất nhiên những trường hợp tôi dẫn chứng trên chỉ là cá biệt. Nhưng tiếc là, những người giỏi, có tài, có năng khiếu... lại tham gia vào sự cá biệt ấy hơi nhiều. Chứ số "việc nhẹ lương cao" từ Campuchia chuyên ngồi gọi điện thoại thì... không cá biệt nữa. Khi đang viết bài này tôi cũng nhận một cuộc điện thoại mời lên bảo hiểm xã hội để chỉnh sửa thông tin, tất nhiên là tôi... cám ơn và tiếp tục việc của mình chứ không hấp tấp lên ngay, dù cũng áy náy là khi không lừa được tôi biết đâu các bạn ấy lại bị chích điện, bỏ đói...
* Bài viết thể hiện quan đểm riêng của tác giả!
