Nhiều sai phạm trong đào tạo, tuyển sinh và quản lý tài chính
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Kết luận thanh tra về trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) trong thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021-2024.
Theo kết luận thanh tra, một trong những sai phạm đáng chú ý là việc xác định mức độ tự chủ tài chính và giao kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước (NSNN) không đúng quy định.
Trên cơ sở phương án do các đơn vị xây dựng, ĐHQGHN đã phê duyệt mức tự chủ tài chính không phù hợp trong các giai đoạn 2021-2023 và 2023-2025. Hệ quả, trong giai đoạn 2021-2024, một số đơn vị thành viên, trực thuộc được giao kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên cao hơn mức quy định, với số tiền tạm tính hơn 215 tỷ đồng.
Trụ sở Đại học Quốc gia Hà Nội tại phường Cầu Giấy, Tp.Hà Nội (Ảnh: Internet).
Ngoài ra, giai đoạn 2021-2022, ĐHQGHN cấp và quyết toán 6 tỷ đồng kinh phí chi thường xuyên từ NSNN cho Trường THPT Khoa học Giáo dục để thuê cơ sở vật chất, dù đây là đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, không thuộc đối tượng được ngân sách hỗ trợ khoản chi này.
Trong lĩnh vực đào tạo, thanh tra phát hiện Trường Quản trị và Kinh doanh (QTKD) quy định và thu học phí năm học 2023-2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật với mức cao hơn quy định. Cụ thể, học phí được thu từ 6-7 triệu đồng/tháng đối với bậc cử nhân, 6,75-7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ.
Trong khi đó, mức học phí theo quy định tương ứng là hơn 3,1 triệu đồng, hơn 4,6 triệu đồng và 7,8 triệu đồng/tháng.
Trường Đại học Kinh tế và Trường Đại học Giáo dục cũng thu học phí văn bằng 2 vượt mức quy định trong năm học 2021-2022. Cụ thể, Trường Đại học Kinh tế thu 450.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức quy định là 360.000 đồng; Trường Đại học Giáo dục thu 470.000 đồng/tín chỉ đối với các ngành đào tạo giáo viên, vượt khung từ 303.000-427.200 đồng/tín chỉ.
Việc trích lập và sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập tại các trường cũng có nhiều sai sót. Trong giai đoạn 2021-2024, 8 trường được kiểm tra phải trích lập tổng cộng 332 tỷ đồng theo quy định nhưng thực tế mới trích lập 237 tỷ đồng, tương đương 5,73% số học phí thu được, còn thiếu 2,27%.
Đáng chú ý, 3 trường sử dụng quỹ học bổng để chi cho những nội dung thuộc quỹ khác. Trong đó, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đã chi hơn 1,5 tỷ đồng, Trường QTKD chi hơn 742 triệu đồng và Trường Đại học Công nghệ chi 596 triệu đồng.
Về công tác tuyển sinh, có 6/8 trường tuyển sinh vượt chỉ tiêu trình độ đại học do Bộ Giáo dục và Đào tạo giao hoặc vượt chỉ tiêu trình độ đại học, thạc sĩ do ĐHQGHN phê duyệt gồm: Đại học Công nghệ, Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Giáo dục, Đại học Ngoại ngữ, Đại học Kinh tế và Trường Quốc tế.
Kết luận cũng chỉ ra việc ĐHQGHN ban hành văn bản quy định về mở chương trình đào tạo có nội dung trái thẩm quyền; mở ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa đáp ứng điều kiện về đội ngũ giảng viên cơ hữu.
Trong đó, Giám đốc ĐHQGHN ban hành quyết định cho phép mở ngành Ngoại khoa trình độ thạc sĩ, trong khi thẩm quyền quyết định mở ngành đào tạo lĩnh vực sức khỏe thuộc Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.
Đặc biệt, trong giai đoạn 2021-2024, ĐHQGHN ban hành 6 quyết định mở ngành đào tạo trình độ đại học thí điểm và trình Bộ GD&ĐT cho phép mở 3 ngành trình độ thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa đáp ứng điều kiện về giảng viên cơ hữu.
Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật cũng không duy trì đủ số lượng giảng viên cơ hữu có chuyên môn phù hợp để chủ trì xây dựng, thực hiện chương trình đào tạo đối với 4 ngành.
Trong công tác tổ chức và thực hiện cơ chế tự chủ, Giám đốc ĐHQGHN không phê duyệt đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý; 6/8 đơn vị được kiểm tra chưa xây dựng đề án trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
ĐHQGHN còn cho phép Trường Đại học Y Dược thành lập 2 đơn vị sự nghiệp công lập khi chưa đáp ứng điều kiện tối thiểu 15 người làm việc.
Quản lý đầu tư công và tài sản công còn nhiều bất cập
Một nội dung đáng chú ý khác là việc quản lý nguồn kinh phí trích chuyển tại ĐHQGHN. Kết luận xác định đơn vị không tổ chức hạch toán đầy đủ các khoản thu, chi, không lập báo cáo tài chính riêng hằng năm và không đưa nguồn kinh phí này vào báo cáo tổng hợp gửi Bộ Tài chính.
Trong giai đoạn 2021-2024, ĐHQGHN cấp kinh phí trích chuyển cho 66 khoản chi với tổng số tiền hơn 138 tỷ đồng. Tuy nhiên, có những khoản chi sai mục đích, chi trùng với nhiệm vụ thường xuyên đã được ngân sách cấp.
Đối với công tác quản lý vốn đầu tư công, thanh tra phát hiện nhiều sai phạm tại Dự án đầu tư mua sắm trang thiết bị y tế và xây dựng Tòa nhà trung tâm khám bệnh, kỹ thuật nghiệp vụ thuộc Bệnh viện Đại học Y Dược.
Cụ thể, ĐHQGHN thay đổi quy mô đầu tư nhưng không thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư trước khi phê duyệt dự án; đồng thời phê duyệt tổng mức đầu tư chưa đúng, khiến vốn NSNN được giao cao hơn quy định, tạm tính 26 tỷ đồng.
Đến hết tháng 4/2026, dự án đã giải ngân và đề nghị quyết toán 493 tỷ đồng. Trong đó, có hơn 10 tỷ đồng chi mua thiết bị hành chính không có trong danh mục chủ trương đầu tư; dự án có nguy cơ quyết toán vượt tổng mức đầu tư khoảng 20 tỷ đồng.
Tại gói thầu công trình nhà D7 và D8 thuộc dự án ký túc xá Hòa Lạc, Ban Quản lý dự án phê duyệt đơn giá dự toán phát sinh không đúng quy định, giá trị tạm tính cao hơn 450 triệu đồng; nghiệm thu đơn giá xây dựng không đúng, dẫn đến giá trị quyết toán sai với số tiền tạm tính 765 triệu đồng.
Các gói thầu xây lắp, cải tạo, sửa chữa do 5 trường làm chủ đầu tư cũng có sai phạm trong thẩm định, nghiệm thu khối lượng và đơn giá, dẫn đến giá trị quyết toán cao hơn quy định, tạm tính trên 789 triệu đồng.
Trong quản lý tài sản công, Trường QTKD và Trường Đại học Giáo dục mua xe ô tô có giá vượt mức tối đa 720 triệu đồng/xe. Văn phòng ĐHQGHN, Trường QTKD và Trường Đại học Ngoại ngữ còn cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa có đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Đáng chú ý, dù hoạt động liên doanh, liên kết giữa Trường QTKD và Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Việt Liên Hoa đã chấm dứt từ tháng 10/2022, doanh nghiệp vẫn chiếm dụng mặt bằng 100m2 của trường.
Ngoài những vi phạm trên, kết luận còn chỉ ra 8 trường chậm kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng, với tổng doanh thu tạm tính 1.783 tỷ đồng tính đến ngày 31/12/2024. Một số tồn tại khác liên quan đến thành lập trường, quản lý nhân sự, tuyển dụng, bổ nhiệm và sử dụng các quỹ cũng được yêu cầu rà soát, chấn chỉnh.
Về trách nhiệm, Thanh tra Chính phủ xác định Ban Giám đốc ĐHQGHN, các ban chức năng, người ký quyết định và cá nhân trực tiếp tham mưu, đề xuất phải chịu trách nhiệm chung và trách nhiệm trực tiếp theo nhiệm vụ, lĩnh vực, thời kỳ.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo ĐHQGHN, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan thực hiện đầy đủ kết luận thanh tra, xử lý vi phạm và thu hồi tiền, tài sản.
