Theo thông tin từ Báo Lào Cai, ngày 8/10 vừa qua, một phụ huynh tại TP.HCM liên tiếp nhận điện thoại từ người tự xưng là cán bộ công an phường. Người này cho biết gia đình chưa hoàn tất việc cập nhật thông tin định danh điện tử cho con và yêu cầu làm thủ tục sớm. Khi chị nói không thể đến trụ sở ngay, người gọi lập tức đề nghị kết bạn Zalo với một người khác, được giới thiệu là cán bộ phụ trách hành chính, để “hỗ trợ trực tuyến”. Thấy cách làm việc bất thường, chị chủ động liên hệ công an địa phương và được xác nhận không có thủ tục cập nhật nào theo cách người lạ hướng dẫn.
Một phụ huynh khác cũng tại TP.HCM gặp kịch bản tinh vi hơn. Người tự xưng công an gọi video, xuất hiện trong trang phục giống lực lượng chức năng và yêu cầu dùng hai điện thoại: một máy để duy trì cuộc gọi, máy còn lại đăng nhập VNeID, mở thông tin các thành viên trong gia đình để “kiểm tra” theo hướng dẫn. Khi bị hỏi về danh tính và lý do phải dùng hai thiết bị, người gọi không đưa ra được lời giải thích thuyết phục.
Ảnh minh họa
Thủ đoạn này đang được cảnh báo tại nhiều địa phương. Các đối tượng thường xưng là cán bộ quản lý cư trú, công an xã, phường hoặc người hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, rồi thông báo thông tin căn cước của trẻ chưa hợp lệ, thiếu dữ liệu hoặc cần đồng bộ khẩn cấp.
Khi đã tạo được lòng tin, kẻ gian chuyển cuộc trao đổi sang Zalo, gửi đường dẫn hoặc yêu cầu cài ứng dụng giả mạo. Một số trường hợp còn dùng hình ảnh, trang phục giống công an khi gọi video, thậm chí giả mạo số điện thoại của cơ quan nhà nước.
Mục đích cuối cùng không phải giúp phụ huynh hoàn thiện hồ sơ cho con, mà là thu thập thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP hoặc chiếm quyền kiểm soát thiết bị. Nếu nạn nhân cài phần mềm độc hại và cấp các quyền truy cập nguy hiểm, đối tượng có thể theo dõi thao tác, đánh cắp dữ liệu và chiếm đoạt tiền trong tài khoản ngân hàng.
Chiêu lừa dễ thành công vì đăng ký định danh điện tử cho trẻ là thủ tục có thật. Nhiều phụ huynh chưa nắm rõ quy trình nên dễ tin rằng hồ sơ của con phải cập nhật ngay để không ảnh hưởng đến việc học hay các thủ tục hành chính.
Theo quy định về định danh và xác thực điện tử, công dân Việt Nam từ đủ 6 tuổi trở lên, đã được cấp thẻ căn cước hoặc căn cước công dân còn thời hạn, có thể được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 1 hoặc mức độ 2 khi có nhu cầu.
Với tài khoản mức độ 1, cha mẹ hoặc người giám hộ có thể đăng ký cho trẻ dưới 14 tuổi qua ứng dụng định danh quốc gia theo quy trình quy định. Riêng tài khoản mức độ 2 cho trẻ dưới 14 tuổi phải làm trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền, có mặt cả trẻ và người đại diện hoặc người giám hộ.
Vì vậy, phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác khi người lạ gọi điện thúc giục cập nhật thông tin ngay, đòi kết bạn Zalo để “hướng dẫn riêng” hoặc gửi đường link cài phần mềm không rõ nguồn gốc.
5 dấu hiệu nhận biết cuộc gọi lừa đảo
- Người gọi tự xưng công an nhưng không thể xác minh danh tính.
- Thông báo hồ sơ của con có vấn đề và yêu cầu xử lý gấp.
- Đề nghị làm thủ tục qua tài khoản Zalo cá nhân.
- Hướng dẫn tải ứng dụng từ đường link lạ.
- Yêu cầu cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng hoặc chuyển tiền để “kích hoạt”, “xác thực” tài khoản.
Ảnh minh họa
Khi gặp các tình huống trên, phụ huynh nên dừng cuộc gọi và tự liên hệ công an xã, phường hoặc cơ quan có thẩm quyền qua kênh chính thức để kiểm tra. Không dùng số điện thoại hay đường dẫn do chính người đang bị nghi giả mạo cung cấp để xác minh.
Ứng dụng VNeID chỉ nên được cài từ Google Play hoặc App Store, kiểm tra kỹ thông tin nhà phát hành, không tải tệp cài đặt gửi qua tin nhắn, Zalo hay các trang web không rõ nguồn gốc.
Nếu lỡ cài ứng dụng đáng ngờ, cần ngừng thao tác, ngắt kết nối mạng trên thiết bị đó và dùng một máy an toàn khác để liên hệ ngay với ngân hàng, yêu cầu bảo vệ tài khoản. Đồng thời, đổi các mật khẩu có nguy cơ bị lộ, lưu lại bằng chứng cuộc gọi, tin nhắn và trình báo cơ quan công an gần nhất. Trường hợp đã chuyển tiền hoặc phát hiện giao dịch bất thường, báo ngân hàng càng sớm càng có cơ hội chặn các giao dịch tiếp theo.
Thủ tục hành chính ngày càng được số hóa để tạo thuận lợi cho người dân, nhưng cũng là cơ hội để kẻ gian lợi dụng tâm lý thiếu thông tin. Với mọi cuộc gọi tự xưng công an liên quan đến VNeID của trẻ, việc đầu tiên phụ huynh cần làm không phải là vội làm theo, mà là xác minh người gọi và tính hợp pháp của thủ tục.
