Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nước hàng đầu thế giới về an ninh lương thực và xuất khẩu nông sản - Ảnh: VGP/Đỗ Hương
Thực tiễn cho thấy, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp bền vững là mối quan hệ hữu cơ, không thể tách rời, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy tăng trưởng xanh.
Thứ trưởng Bộ NN&MT Trần Thanh Nam nhấn mạnh, nông nghiệp tiếp tục được khẳng định là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, giữ vai trò then chốt trong bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, ổn định xã hội và sinh kế cho người dân nông thôn. Với việc vừa sản xuất vừa bảo vệ môi trường, ngành nông nghiệp hiện đóng góp gần 12% GDP, thu hút khoảng 25% lực lượng lao động cả nước, là nguồn thu nhập chính của hơn 60% dân số nông thôn.
Từ một quốc gia thiếu lương thực, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nước hàng đầu thế giới về an ninh lương thực và xuất khẩu nông sản. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,09 tỷ USD, xuất siêu 20,7 tỷ USD, khẳng định vị thế nông sản Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Bước sang năm 2026 - năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030, năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng - toàn ngành nông nghiệp và môi trường đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng GDP đạt 3,7%; tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73-74 tỷ USD.
Cùng với các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, Bộ NN&MT đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều từ 1-1,5%; tối thiểu 15% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; 95% chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đạt tiêu chuẩn; 62% hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn; tỷ lệ che phủ rừng duy trì ổn định khoảng 42%.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Bộ NN&MT triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 01 và 02 của Chính phủ, xác định tái cơ cấu sản xuất gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng là nhiệm vụ trọng tâm. Trọng tâm là phát triển dựa trên năng suất, chất lượng và đổi mới sáng tạo, lấy khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và tổ chức lại sản xuất làm động lực chính.
Bộ trưởng NN&MT Trần Đức Thắng nhấn mạnh, khoa học và công nghệ là yếu tố then chốt giúp nông nghiệp đạt được những bước phát triển đột phá, đồng thời yêu cầu các hoạt động nghiên cứu phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, tăng cường liên kết giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân.
Các sản phẩm đặc sản của nông nghiệp được quy tụ trong chương trình OCOP dần nhận được sự tin yêu của người tiêu dùng - Ảnh: VGP/Đỗ Hương
Đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu ngành là trọng tâm
Sản xuất nông, lâm, thủy sản tiếp tục được cơ cấu lại theo hướng xanh, tuần hoàn, hiện đại và tích hợp đa giá trị, gắn với lợi thế từng vùng, từng địa phương; bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, an ninh dinh dưỡng, nâng cao thu nhập và vị thế của người sản xuất.
Ngành đẩy mạnh tổ chức lại sản xuất theo vùng chuyên canh, quy mô lớn, gắn với mã số vùng trồng, vùng nuôi, chỉ dẫn địa lý và truy xuất nguồn gốc; phát triển kinh tế hợp tác, liên kết chuỗi giá trị, tăng vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp và hợp tác xã. Nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn tiếp tục được khuyến khích cùng với ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa trong toàn chuỗi sản xuất.
Song song với tái cơ cấu sản xuất, công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu được xác định là nền tảng cho phát triển bền vững. Các giải pháp giảm phát thải, phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên đất, nước, rừng được triển khai đồng bộ.
Trong thủy sản, trọng tâm là phát triển nuôi trồng và nuôi biển bền vững, giảm dần khai thác ven bờ; tăng cường quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc; tập trung giải quyết dứt điểm các khuyến nghị của EC nhằm gỡ "Thẻ vàng" IUU. Lâm nghiệp tiếp tục bảo vệ và phát triển rừng, nhất là rừng phòng hộ, rừng ngập mặn, góp phần hấp thụ khí nhà kính và bảo vệ hệ sinh thái.
Bộ NN&MT tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Cải cách thủ tục hành chính được thực hiện theo hướng dựa trên dữ liệu, không phụ thuộc địa giới hành chính, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã được tăng cường; khơi thông nguồn lực về vốn, đất đai, nhân lực; thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh toàn cầu hướng tới phát triển bền vững và trung hòa carbon, phát triển nông nghiệp bền vững gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu là xu thế tất yếu của Việt Nam. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng lâu dài để nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo đảm an ninh lương thực, ổn định xã hội và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Đỗ Hương
