Sáng 27/7, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 4, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.
Đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng, chống tội phạm
Trình bày tờ trình, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thuỷ - Phó trưởng ban soạn thảo cho biết, quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết, ban soạn thảo đã thực hiện đầy đủ quy trình của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đặc biệt, đã tổ chức làm việc trực tiếp với các cơ quan tư pháp của nhiều địa phương.
Việc xây dựng dự thảo Nghị quyết thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thuỷ (Ảnh: Media Quốc hội).
Việc xây dựng Nghị quyết phải góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật; công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; kéo giảm bền vững các loại tội phạm; giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để thúc đẩy kinh tế - xã hội phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Việc xây dựng Nghị quyết phải tạo cơ sở để Quốc hội đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật; công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án đóng vai trò như là KPI để Quốc hội giám sát và đánh giá chất lượng của các cơ quan.
Những chỉ tiêu, nhiệm vụ trong Nghị quyết phải phản ánh bản chất, chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan; gắn với đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật, sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; đồng bộ với các luật trong lĩnh vực tư pháp vừa mới được Quốc hội sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới...
Ban soạn thảo xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội 6 vấn đề. Trong đó, về chỉ tiêu giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố. Nghị quyết số 96 hiện hành quy định tỉ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải đạt trên 90%.
Dự thảo Nghị quyết đã thiết kế 2 phương án để lấy ý kiến các cơ quan hữu quan. Và kết quả tiếp thu ý kiến của đa số, trong đó có ý kiến của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng là những cơ quan trực tiếp thực hiện các chỉ tiêu này và để tiếp tục tạo động lực cho các cơ quan khẩn trương xác minh có hay không có dấu hiệu tội phạm.
Dự thảo Nghị quyết đã được chỉnh lý theo hướng: Bảo đảm việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đúng thời hạn theo quy định của pháp luật. Trong đó, tỉ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải đạt trên 88% tổng số tố giác thụ lý.
Ngoài ra, còn các vấn đề xin ý kiến như: Về tỉ lệ giải quyết xét xử các vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính; về cách tính tỉ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan; chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm.
Về chỉ tiêu không để người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở tạm giữ. Nghị quyết số 96 quy định không để người bị tạm giữ, tạm giam trốn (tức là chỉ tiêu 0). Kết quả lấy ý kiến do còn sự khác nhau giữa các cơ quan, dự thảo thiết kế 2 phương án trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội như sau:
Phương án 1: Thiết kế theo hướng là hạn chế đến mức thấp nhất trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ (tức là chỉ tiêu là hạn chế đến mức thấp nhất).
Phương án 2: Thiết kế theo hướng là không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ.
Trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất
Thẩm tra, bà Mai Thị Phương Hoa – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Thường trực các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 96.
Bà Mai Thị Phương Hoa – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (Ảnh: Media Quốc hội).
Bên cạnh đó, đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất với các luật có liên quan như các dự án: Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính, và tiếp tục rà soát để bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Về chỉ tiêu hạn chế người bị tạm giữ, người bị tạm giam trốn khỏi cơ sở giam giữ; phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ phạm nhân. Dự thảo Nghị quyết thể hiện 2 phương án.
Bà Hoa cho hay, nhiều ý kiến trong Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành phương án 1, theo hướng đặt ra chỉ tiêu hạn chế đến mức thấp nhất trường hợp người bị tạm giữ, tạm giam trốn khỏi cơ sở giam giữ, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ phạm nhân nhằm giảm thiểu tối đa số vụ việc bỏ trốn.
Vừa thể hiện yêu cầu quản lý nghiêm ngặt, tạo động lực để các cơ sở giam giữ, cơ sở giam giữ phạm nhân không ngừng nâng cao chất lượng trong công tác quản lý giam giữ.
Đồng thời, quy định bảo đảm bắt lại 100% số người bị tạm giữ, người bị tạm giam trốn nhằm đề cao trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền trong việc tổ chức truy bắt các đối tượng bỏ trốn, qua đó bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, góp phần giữ vững an ninh trật tự, an toàn xã hội.
Một số ý kiến tán thành với phương án 2. Lý do là vì phương án này quy định tuyệt đối không để xảy ra trường hợp người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân trốn do nguyên nhân chủ quan.
Qua đó, nâng cao tính kỷ luật, trách nhiệm của các cơ sở giam giữ trong công tác phòng ngừa, chủ động rà soát các nguy cơ, sơ hở có thể dẫn đến việc người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân bỏ trốn.
Quang cảnh phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội).
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao tinh thần chủ động, tích cực, khẩn trương của cơ quan soạn thảo trong việc xây dựng hồ sơ dự thảo nghị quyết bài bản, công phu, khoa học, theo đúng Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo nghị quyết.
Nghị quyết sửa đổi toàn diện với một tầm nhìn mới, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước và của các cơ quan tư pháp. Các quy định trong dự thảo nghị quyết cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và các quy định của Hiến pháp, tương thích với các điều ước quốc tế. Hồ sơ đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất.
Phó Chủ tịch Quốc hội giao ban soạn thảo tiếp thu ý kiến tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, ý kiến phát biểu của các ngành hoàn thiện hồ sơ dự thảo nghị quyết. Đồng thời, đề nghị các ngành tiếp tục phối hợp với ban soạn thảo để có dự thảo nghị quyết tốt nhất và đi vào cuộc sống.
