Thị trường chứng khoán Việt Nam có thể chứng kiến một tuần giao dịch sôi động vào trung tuần tháng 9, khi Fubon FTSE Vietnam ETF, VanEck Vietnam ETF và Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF cùng cơ cấu danh mục.
Điểm khác biệt của kỳ rà soát lần này là hoạt động mua bán của các ETF hiện hữu diễn ra cùng thời điểm những quỹ thụ động mô phỏng hệ thống chỉ số FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) bắt đầu giải ngân vào Việt Nam, trước khi quyết định nâng hạng thị trường chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9.
Theo báo cáo vừa được CTCP Chứng khoán VPS công bố, tổng dòng vốn từ các quỹ thụ động theo FTSE GEIS vào cổ phiếu Việt Nam có thể đạt gần 2,4 tỷ USD, phần lớn đến từ các quỹ thuộc Vanguard.
Dòng vốn này dự kiến được giải ngân qua bốn đợt. Đợt đầu tiên diễn ra trong tháng 9/2026, chiếm 10% tổng giá trị, tương ứng khoảng 240 triệu USD. Ba đợt tiếp theo lần lượt được thực hiện vào tháng 3/2027 với tỷ lệ 20%, tháng 6/2027 và tháng 9/2027 cùng chiếm 35%.
Riêng trong đợt giải ngân đầu tiên, HPG được dự báo dẫn đầu về khối lượng mua với gần 20,5 triệu cổ phiếu, tương ứng khoảng 445 tỷ đồng. Tiếp theo là VIX với 12,7 triệu cổ phiếu; VHM và VPB cùng hơn 10,6 triệu cổ phiếu; SSI khoảng 10 triệu cổ phiếu.
Xét theo giá trị, VIC có thể được mua hơn 1.470 tỷ đồng, cao nhất trong danh sách. VHM đứng thứ hai với khoảng 804 tỷ đồng. Các cổ phiếu khác được dự báo thu hút lượng vốn đáng kể gồm VPB, FPT, VCB, MCH, MSN, SSI, VCK và STB.
Hoạt động giải ngân của các quỹ theo FTSE GEIS cần được hoàn tất chậm nhất vào ngày 18/9. Đây cũng là thời hạn cơ cấu danh mục của các ETF ngoại lớn, khiến nhiều giao dịch có thể cùng tập trung trong một khoảng thời gian ngắn.
Bên cạnh dòng vốn mới, FTSE đang tái cấu trúc hệ thống chỉ số dành cho Việt Nam để phù hợp với việc thị trường chuyển lên nhóm mới nổi. Trong đó, FTSE Vietnam 30 Index được chuyển từ FTSE Frontier Index Series sang FTSE Vietnam Index Series và áp dụng bộ quy tắc lựa chọn mới.
Theo kết quả cơ cấu tháng 9, FTSE Vietnam Index thêm MCH, TCX và VPL, đồng thời loại 21 cổ phiếu. Tuy nhiên, VPS cho rằng những thay đổi này chủ yếu đến từ việc tái cấu trúc hệ thống chỉ số. Do chưa có nhiều quỹ quy mô lớn mô phỏng trực tiếp FTSE Vietnam Index, tác động thực tế tới dòng vốn có thể tương đối hạn chế.
Ba quỹ ngoại cùng tạo ra những giao dịch lớn
Tâm điểm đầu tiên là Fubon FTSE Vietnam ETF, quỹ đang quản lý hơn 9.200 tỷ đồng và mô phỏng FTSE Vietnam 30 Index.
Trong kỳ cơ cấu này, VPB, ACB, FPT, MCH và VPL được bổ sung vào danh mục; KBC, KDH, VCI và VND bị loại. Bên cạnh thay đổi về thành phần, VIC và VHM dự kiến được giảm tỷ trọng xuống mức trần 10% theo quy tắc của chỉ số.
Theo tính toán của VPS, VPB có thể được Fubon ETF mua khoảng 21,5 triệu cổ phiếu, tương ứng gần 600 tỷ đồng. ACB được dự báo mua gần 15,8 triệu cổ phiếu, trị giá khoảng 350 tỷ đồng; FPT khoảng 7,6 triệu cổ phiếu, tương ứng hơn 554 tỷ đồng.
Hai cổ phiếu còn lại được thêm mới là MCH và VPL có thể được mua lần lượt khoảng 3,3 triệu và 2,3 triệu cổ phiếu.
Ở chiều ngược lại, VND dự kiến bị bán hơn 10,2 triệu cổ phiếu, VCI gần 8,7 triệu cổ phiếu, KDH khoảng 5,4 triệu cổ phiếu và KBC gần 4,2 triệu cổ phiếu. Việc đưa tỷ trọng về mức trần cũng có thể khiến Fubon bán khoảng 3,7 triệu cổ phiếu VIC và 3,9 triệu cổ phiếu VHM.
Với VanEck Vietnam ETF, quỹ đang quản lý hơn 13.400 tỷ đồng, VPS dự báo SSB sẽ được thêm vào danh mục sau khi đáp ứng các tiêu chí cần thiết. Ở chiều ngược lại, CEO có thể bị loại do giá trị vốn hóa điều chỉnh giảm xuống dưới ngưỡng yêu cầu.
SSB theo đó có thể được mua khoảng 13,8 triệu cổ phiếu, tương ứng hơn 250 tỷ đồng. NVL và NAB cũng nằm trong nhóm được mua, với khối lượng dự kiến lần lượt khoảng 971.000 và 367.000 cổ phiếu.
CEO có thể bị bán hơn 3,7 triệu cổ phiếu. Một số mã khác chịu áp lực bán gồm VIC với khoảng 439.000 cổ phiếu và VCG gần 374.000 cổ phiếu. Danh mục mới của quỹ dự kiến được công bố vào rạng sáng 12/9, trước khi hoạt động cơ cấu diễn ra từ ngày 14-18/9.
Biến động lớn nhất có thể đến từ Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF, quỹ đang quản lý hơn 9.600 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu là tỷ trọng VIC trong danh mục dự kiến giảm mạnh từ 27,9% xuống mức trần 15%, tương ứng lượng bán khoảng 6 triệu cổ phiếu, trị giá gần 1.240 tỷ đồng.
VPS xây dựng hai kịch bản cho quỹ này. Trong trường hợp NKG bị loại và không có cổ phiếu mới được bổ sung, NVL có thể được mua khoảng 8,6 triệu cổ phiếu; VIX khoảng 7,3 triệu cổ phiếu; SHB và VHM cùng hơn 4 triệu cổ phiếu. Ở chiều bán, ngoài VIC và NKG, VRE có thể bị bán khoảng 4,5 triệu cổ phiếu và DXG gần 3,6 triệu cổ phiếu.
Trong kịch bản thứ hai, BSR được thêm mới, còn NKG và HAG bị loại. BSR khi đó có thể được mua gần 5,3 triệu cổ phiếu, tương ứng hơn 141 tỷ đồng. NVL và VIX vẫn dẫn đầu chiều mua, trong khi HAG có thể bị bán gần 4,9 triệu cổ phiếu.
Theo VPS, BSR đã đáp ứng các tiêu chí về vốn hóa và thanh khoản, song tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng hiện chỉ khoảng 8%. Do bộ quy tắc của STOXX Vietnam Total Market Liquid Index không quy định ngưỡng free-float tối thiểu, khả năng BSR được bổ sung vẫn được để ngỏ.
Danh mục thay đổi của Xtrackers dự kiến được công bố sau giờ giao dịch ngày 11/9 và hoạt động cơ cấu diễn ra trong giai đoạn 14-18/9.
Với dòng vốn theo FTSE GEIS cùng hoạt động điều chỉnh của ba ETF lớn, hàng nghìn tỷ đồng có thể được luân chuyển giữa các cổ phiếu trong trung tuần tháng 9. Tuy nhiên, VPS lưu ý các con số trên là ước tính; quy mô mua bán thực tế còn phụ thuộc vào giá cổ phiếu, dòng tiền vào – ra và giá trị tài sản của từng quỹ tại thời điểm chốt danh mục.
