Ngày 23/1, thông tin từ Công an tỉnh Đồng Nai cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai vừa ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với Trịnh Thị Hóa (SN 1982, ngụ phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai) để điều tra về hành vi sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.
Các quyết định tố tụng đã được Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9, tỉnh Đồng Nai phê chuẩn.
Vay thế chấp bằng sổ BHXH – Cái bẫy từ sự túng quẫn
Theo kết quả điều tra ban đầu, vụ việc xảy ra trong giai đoạn từ năm 2020 đến 2022, thời điểm dịch bệnh Covid-19 bùng phát mạnh, khiến hàng loạt doanh nghiệp trong khu công nghiệp Bắc Đồng Phú phải thu hẹp sản xuất, cắt giảm lao động.
Đây cũng là lúc nhiều công nhân rơi vào cảnh mất việc, thiếu thu nhập, buộc phải tìm đến các khoản vay "nóng" để trang trải cuộc sống.
Cơ quan điều tra thực hiện lệnh bắt tạm giam đối với Trịnh Thị Hóa.
Trong thời gian trên, Trịnh Thị Hóa làm nghề buôn bán quần áo tại khu công nghiệp Bắc Đồng Phú (thuộc huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước cũ, nay là xã Đồng Phú, tỉnh Đồng Nai). Bên cạnh việc buôn bán, Hóa còn cho công nhân vay tiền với hình thức tính lãi hàng tháng, tài sản thế chấp là sổ BHXH.
Ban đầu, các khoản vay được thực hiện thông qua thỏa thuận dân sự giữa Hóa và người vay. Tuy nhiên, khi dịch bệnh kéo dài, nhiều công nhân bị mất việc, không còn khả năng trả lãi và gốc đúng hạn. Áp lực nợ nần khiến không ít người lao động rơi vào tình trạng lo lắng, bất an, thậm chí né tránh chủ nợ.
Để thu hồi tiền, Hóa yêu cầu người vay ký giấy ủy quyền cho mình làm thủ tục rút trợ cấp bảo hiểm xã hội một lần. Theo thỏa thuận, sau khi nhận được tiền, Hóa sẽ trừ đi tiền gốc, lãi, cùng "chi phí làm thủ tục", phần còn lại sẽ trả lại cho người vay.
Tuy nhiên, không phải tất cả người vay đều đồng ý ký giấy ủy quyền. Trước những trường hợp từ chối, Trịnh Thị Hóa đã giả chữ ký của người ủy quyền, sau đó thuê một đối tượng không rõ lai lịch làm giả giấy ủy quyền, giả mạo chữ ký và con dấu của Văn phòng Công chứng Hoàng Mai Khanh để hoàn tất hồ sơ rút tiền.
Theo cơ quan điều tra, Hóa đã sử dụng 3 giấy ủy quyền giả để làm thủ tục rút tiền BHXH một lần, với tổng số tiền gần 247 triệu đồng.
Hiện, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai đang tiếp tục điều tra mở rộng vụ án, làm rõ vai trò của đối tượng làm giả giấy tờ, đồng thời rà soát các trường hợp có thể là nạn nhân liên quan.
Hệ lụy nặng nề cho người lao động
Đối với nhiều công nhân, BHXH là "phao cứu sinh" khi về già hoặc khi gặp rủi ro về sức khỏe. Việc bị rút tiền trái phép không chỉ khiến họ mất quyền lợi kinh tế trước mắt mà còn ảnh hưởng lâu dài đến an sinh xã hội.
Một số nạn nhân trong vụ việc cho biết, họ chỉ biết tiền bảo hiểm đã bị rút khi đến cơ quan chức năng làm thủ tục, lúc đó mọi việc đã rồi. Việc khiếu nại, chứng minh mình không ký giấy ủy quyền gặp rất nhiều khó khăn.
Trao đổi với phóng viên Người Đưa Tin, luật gia, luật sư Đinh Đắc Lộc (Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai) nhận định: "Theo điều tra ban đầu, hành vi của bị can Trịnh Thị Hóa đã đủ yếu tố cấu thành tội Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 Bộ luật Hình sự.
Tuy nhiên, trong quá trình điều tra mở rộng, cơ quan chức năng có thể xem xét thêm các dấu hiệu của các tội danh khác như Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, tùy vào mức độ, tính chất và hậu quả".
Theo ông Lộc, việc giả mạo giấy ủy quyền công chứng là hành vi đặc biệt nguy hiểm, bởi nó xâm phạm trực tiếp đến trật tự quản lý hành chính, làm suy giảm niềm tin của người dân đối với hoạt động công chứng, chứng thực.
"Người dân tuyệt đối không nên giao sổ BHXH hoặc ký các giấy ủy quyền khi chưa hiểu rõ hậu quả pháp lý. Một chữ ký sai thời điểm có thể khiến họ mất toàn bộ quyền lợi tích lũy nhiều năm", luật sư Đinh Đắc Lộc nhấn mạnh.
Liên quan đến vụ việc, lãnh đạo Công an xã Đồng Phú cho biết, trong những năm gần đây, trên địa bàn xuất hiện nhiều hình thức cho vay trá hình nhắm vào công nhân, người lao động tự do.
"Lợi dụng sự thiếu hiểu biết pháp luật và hoàn cảnh khó khăn của người dân, các đối tượng thường yêu cầu thế chấp giấy tờ cá nhân như sổ BHXH, căn cước công dân, thậm chí ép ký giấy ủy quyền trắng. Khi xảy ra tranh chấp, người vay là bên chịu thiệt nhiều nhất", lãnh đạo Công an xã Đồng Phú nói.
Công an địa phương khuyến cáo người dân khi có nhu cầu vay vốn nên tìm đến các tổ chức tín dụng hợp pháp, không nên vay tiền từ các cá nhân không rõ ràng về pháp lý. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cần nhanh chóng trình báo để được hỗ trợ kịp thời.
Vụ việc là hồi chuông cảnh báo về những thủ đoạn chiếm đoạt tài sản tinh vi núp bóng quan hệ vay mượn dân sự, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Nó cũng đặt ra yêu cầu tăng cường tuyên truyền pháp luật cho người lao động, nhất là công nhân tại các khu công nghiệp, để họ tự bảo vệ mình trước các rủi ro pháp lý tiềm ẩn.
