Thêm chính sách ưu đãi đặc thù
Bên cạnh sự vào cuộc của doanh nghiệp, nhiều chuyên gia cho rằng cần có hệ thống chính sách đủ mạnh để biến nhà ở cho thuê thành một phân khúc đầu tư hấp dẫn, có khả năng cạnh tranh với mô hình phát triển nhà ở để bán.
Một dự án nhà ở xã hội tại phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh.
Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA) cũng kiến nghị bổ sung các chính sách riêng đối với dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp khi sửa đổi Luật Nhà ở và các luật liên quan.
Theo đó, các dự án cần được miễn tiền sử dụng đất và tiền thuê đất trong suốt vòng đời dự án; được khấu trừ hợp lý chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng; áp dụng ưu đãi thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp tương tự nhà ở xã hội cho thuê.
HoREA cũng đề xuất các dự án được tiếp cận nguồn vốn tín dụng trung và dài hạn với lãi suất ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội hoặc các tổ chức tín dụng được chỉ định; đồng thời xây dựng cơ chế “luồng xanh” trong thủ tục đầu tư nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.
Bên cạnh đó, Hiệp hội kiến nghị cho phép phát triển căn hộ studio diện tích khoảng 15 m² để đáp ứng nhu cầu của người độc thân, lao động trẻ và các hộ gia đình quy mô nhỏ.
Ở góc độ chuyên môn, Hội Khoa học kỹ thuật xây dựng TP Hồ Chí Minh cho rằng nhà ở cho thuê cần được xem là một cấu phần của hạ tầng đô thị hiện đại, thay vì chỉ là sản phẩm của thị trường bất động sản. Thành phố cần xây dựng các mô hình nhà ở cho thuê phù hợp với từng nhóm đối tượng như công nhân, gia đình trẻ, chuyên gia và người lao động thuê dài hạn.
Song song với phát triển các dự án mới, việc cải tạo, nâng cấp hệ thống nhà trọ hiện hữu cũng cần được quan tâm thông qua các chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm nâng cao chất lượng chỗ ở cho hàng triệu lao động nhập cư.
Ở góc độ pháp lý, Luật sư Hạ Thị Thu Thảo, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, cho rằng Luật Đất đai năm 2024 và Luật Nhà ở năm 2023 đã tạo nền tảng quan trọng trong việc đồng bộ hóa các quy định về đất đai, đầu tư và phát triển nhà ở. Các quy định mới đã làm rõ cơ chế tạo lập quỹ đất phát triển nhà ở xã hội, mở rộng đối tượng được thụ hưởng chính sách và nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong xây dựng chương trình phát triển nhà ở.
Tuy nhiên, để các quy định này phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế ưu đãi riêng đối với các dự án nhà ở cho thuê dài hạn, như miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, ưu đãi thuế, hỗ trợ tín dụng trung và dài hạn với lãi suất ổn định. Đặc thù của mô hình nhà ở cho thuê là thời gian thu hồi vốn kéo dài nên nếu vẫn phải tiếp cận nguồn vốn thương mại thông thường thì khó tạo sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, thủ tục đầu tư cần tiếp tục được đơn giản hóa, bảo đảm sự thống nhất giữa các cơ quan quản lý, hạn chế tình trạng dự án phải xin ý kiến qua nhiều cấp, nhiều ngành, kéo dài thời gian thực hiện và làm tăng chi phí đầu tư.
Theo bà Thảo, về lâu dài, nhà ở cho thuê cần được nhìn nhận không chỉ là hoạt động kinh doanh bất động sản mà còn là một bộ phận của chính sách an sinh xã hội. Nhà nước cần quy hoạch quỹ đất phù hợp tại các đô thị, khu công nghiệp và những nơi có nhu cầu thuê lớn; đồng thời nghiên cứu cơ chế giao đất hoặc cho thuê đất dài hạn với chi phí hợp lý đối với các doanh nghiệp cam kết phát triển nhà ở cho thuê.
Cùng với đó là hệ thống ưu đãi đồng bộ về đất đai, thuế, tín dụng; khuyến khích các quỹ đầu tư, quỹ tín thác bất động sản và các tổ chức tài chính tham gia phát triển phân khúc này.
Đối với người thuê, pháp luật cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng bảo đảm quyền sử dụng ổn định, minh bạch về giá thuê, điều kiện điều chỉnh giá và chất lượng dịch vụ; đồng thời tạo cơ chế đủ mạnh để chủ đầu tư xử lý các trường hợp vi phạm hợp đồng.
Theo Luật sư Hạ Thị Thu Thảo, việc xây dựng cơ sở dữ liệu về thị trường nhà ở cho thuê, khuyến khích áp dụng hợp đồng điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và đăng ký hợp đồng trên nền tảng số cũng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, bảo vệ quyền lợi các bên và hỗ trợ cơ quan quản lý trong công tác thống kê, quản lý thuế cũng như hoạch định chính sách.
“Nếu các giải pháp về quỹ đất, tín dụng, ưu đãi tài chính và cải cách thủ tục được triển khai đồng bộ, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành một thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu của người lao động, người trẻ và nhóm thu nhập trung bình, qua đó góp phần phát triển thị trường bất động sản theo hướng ổn định, bền vững”, Luật sư Thảo nhấn mạnh.
Nhà nước và doanh nghiệp cùng vào cuộc
Theo Chương trình phát triển nhà ở TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 - 2030, Thành phố đặt mục tiêu phát triển thêm 181.257 căn nhà ở xã hội, trong đó khoảng 50.000 căn dành cho thuê. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong chính sách phát triển nhà ở, từng bước đáp ứng nhu cầu của công nhân, người lao động, người trẻ và các hộ gia đình có thu nhập trung bình.
Dự án nhà ở xã hội đang trong quá trình xây dựng tại phường Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh.
Tại Hội nghị triển khai và xúc tiến đầu tư phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn TP Hồ Chí Minh vừa qua, nhiều cơ quan, doanh nghiệp đã cam kết tham gia với quy mô lớn. Ở khu vực Nhà nước, Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh đăng ký đầu tư 10.000 căn, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP Hồ Chí Minh (HEPZA) cam kết 10.000 căn, Quỹ Phát triển nhà ở Thành phố (HOF) đề xuất thực hiện 25.000 căn, Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn (RESCO) triển khai 1.755 căn.
Khối doanh nghiệp tư nhân cũng hưởng ứng mạnh mẽ, như CT Group đăng ký 20.000 căn, Bcons 10.000 căn, Novaland 6.000 căn, Kim Oanh Group 5.000 căn, Vingroup 4.500 căn, cùng nhiều doanh nghiệp khác như Thiên Phát, Đức Mạnh, Nam Long ADC và Lê Thành. Tổng số nhà ở cho thuê được các đơn vị đăng ký đầu tư hiện đã vượt 99.000 căn, gần gấp đôi mục tiêu Thành phố đề ra.
Theo ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, phát triển nhà ở cho thuê không chỉ là giải pháp trọng tâm bảo đảm an sinh xã hội mà còn là nhiệm vụ chiến lược nhằm nâng cao chất lượng sống của người dân, thu hút và giữ chân nguồn nhân lực, góp phần xây dựng TP Hồ Chí Minh trở thành đô thị hiện đại, văn minh, phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
“Với sự quyết tâm của chính quyền Thành phố và sự đồng lòng của cộng đồng doanh nghiệp, mục tiêu phát triển 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê trong 5 năm tới hoàn toàn có thể trở thành hiện thực, mang lại lợi ích thiết thực cho hàng triệu người dân Thành phố”, ông Nguyễn Văn Được khẳng định.
