Những chiếc "bóng" đón mực giữa biển
Chiều xuống, khi nhiều tàu cá vừa kết thúc một ngày trên biển, ngư dân ở xóm Bóng, thôn An Phú, xã Long Phụng, lại chuẩn bị cho chuyến biển hôm sau. Trước sân nhà, những chiếc "bóng" bẫy mực được kiểm tra, vá lưới, thay lá đủng đỉnh rồi chất lên thuyền, chờ rạng sáng đưa ra biển.
Ngư dân đặt chiếc "bóng" bẫy mực lên xe chở ra biển.
Chiếc "bóng" có hình vòm, khung làm bằng tre, bên ngoài phủ lưới mắt nhỏ. Phía trên được lợp lá đủng đỉnh để tạo bóng mát, bên trong treo bông gòn hoặc trứng mực, tạo cảm giác như một nơi an toàn để mực lá vào sinh sản. Khi chui vào, mực sẽ mắc lại trong bẫy.
Bí quyết của nghề không nằm ở việc đặt nhiều bẫy mà ở cách chăm sóc từng chiếc "bóng".
Ngư dân Nguyễn Ngạn, một người có nhiều năm bẫy mực bằng "bóng" tre, cho biết, những chiếc "bóng" được thả tại khu vực có gò cát và rạn san hô ở độ sâu khoảng 5-7 m, cách bờ từ 1 đến 1,5 hải lý, nơi mực lá thường tập trung sinh sản.
"Sau mỗi chuyến biển, ngư dân đều đưa bẫy về chà rửa, sửa chữa hoặc thay mới để loại bỏ mùi bám, tránh làm mực cảnh giác", ông nói.
Cũng thường xuyên bẫy mực bằng "bóng", ông Nguyễn Xớt cho biết, bí quyết của nghề không nằm ở việc đặt nhiều bẫy mà ở cách chăm sóc từng chiếc "bóng".
"Điều quan trọng nhất là chiếc bóng phải luôn sạch và mát thì mực mới tìm đến. Dưới nước nóng nên mình phủ lá để bên trong mát hơn. Con mực thấy có chỗ trú, có nơi đẻ trứng thì sẽ chui vào và mắc kẹt bên trong, lúc kéo bóng lên là bắt được mực", ông Xớt chia sẻ.
Bám nghề cũ giữa nhiều cách khai thác hiện đại
Gần 30 năm gắn bó với nghề, ngư dân Trương Ngọc Sanh vẫn giữ thói quen thức dậy từ 4 giờ sáng để ra biển thu "bóng". Với chiếc thuyền máy nhỏ, ông lần lượt kéo từng chiếc bẫy đã thả từ hôm trước rồi đưa mực vào bờ tiêu thụ.
Nhưng chiếc "bóng" bẫy mực lần lượt được thả xuống biển.
"Tôi thả khoảng 40 bóng. 4 giờ sáng đi, khoảng 8 giờ vào bờ. Mỗi ngày được 3-5 kg, có hôm trúng thì 10 kg. Nếu nhiều mực quá, đầu giờ chiều lại chạy ra kéo thêm một chuyến đến khoảng 5 giờ mới vào bán", ông Sanh cho biết.
Theo các ngư dân, mùa bẫy mực lá bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 8 âm lịch, rộ nhất vào tháng 4 và tháng 5. Trung bình mỗi ngày, mỗi người thu được khoảng 5-7 kg mực, những ngày trúng có thể đạt khoảng 10 kg.
Điểm đặc biệt của cách khai thác này là mực được bắt khi còn sống.
Điểm đặc biệt của cách khai thác này là mực được bắt khi còn sống, ít xây xát nên giữ nguyên độ tươi ngon. Vì vậy, thương lái luôn thu mua với giá từ 350.000 đến 400.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu nhập khá cho người bám nghề.
Tên gọi xóm Bóng cũng bắt nguồn từ chính nghề bẫy mực độc đáo này. Dù nhiều phương thức khai thác hiện đại đã xuất hiện, hơn chục ngư dân nơi đây vẫn kiên trì gìn giữ cách đánh bắt truyền thống.
Không chỉ tạo sinh kế, những chiếc "bóng" bằng tre mộc mạc còn phản ánh kinh nghiệm khai thác biển được tích lũy qua nhiều thế hệ. Giữa nhịp sống ngày càng hiện đại, nghề bẫy mực bằng "bóng" vẫn là nét riêng hiếm có, góp phần gìn giữ một nghề biển truyền thống thân thiện với môi trường trên vùng biển Quảng Ngãi.
Di Linh
