Trong bối cảnh xung đột kéo dài, chiến dịch tấn công bằng máy bay không người lái (UAV/drone) tầm xa của Ukraine dường như đã đạt được mục đích khi buộc Nga phải xuất khẩu nhiều dầu thô chưa qua chế biến hơn.
Các cuộc tấn công gần đây nhắm vào các cơ sở, như Salavat của Gazprom Neftekhim và Afipsky bên Biển Đen, đã đẩy công suất lọc dầu nội địa của Nga xuống mức thấp nhất trong hơn 21 năm, chỉ còn khoảng 3,91 triệu thùng/ngày.
Việc thiếu khả năng chế biến dầu thô tại chỗ buộc Moscow phải đẩy mạnh xuất khẩu để duy trì hoạt động khai thác tại các mỏ dầu.
Theo dữ liệu về hoạt động của tàu chở dầu do Bloomberg tổng hợp, lượng xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của Nga trong 4 tuần gần đây đã tăng lên mức trung bình 4,13 - 4,21 triệu thùng/ngày, cao nhất kể từ đầu năm 2022.
Tuy nhiên, lượng dầu xuất khẩu tăng vọt không tương ứng với lượng dầu được giao, khiến lượng dầu mắc kẹt trên biển quay trở lại gần mức cao nhất hồi đầu năm, với gần 135 triệu thùng.
Việc gia tăng đột biến lượng xuất khẩu đã gặp phải nút thắt nghiêm trọng trên các tuyến hàng hải. Dữ liệu theo dõi tàu chở dầu của Bloomberg cho thấy ít nhất 10 tàu chở dầu Urals – loại dầu thô chủ lực của Nga – đang neo đậu ngoài khơi Mersa El-Hamra (Ai Cập) và quần đảo Riau (Indonesia).
Các loại dầu thô từ Viễn Đông như Sokol và Sakhalin Blend cũng đang chịu tình trạng chậm trễ kéo dài nhiều tuần tại khu vực cảng Kozmino ở Đông Nam nước Nga, khi chờ chuyển từ tàu con thoi sang tàu chở dầu xa bờ. Dầu thô ESPO cũng tích tụ gần cảng Kozmino.
Tình trạng ùn tắc càng trở nên phức tạp do vai trò của "hạm đội bóng tối" chuyên giúp Nga né trừng phạt.
Nhiều tàu chở dầu nghi thuộc hạm đội này đang neo đậu hoặc di chuyển chậm chạp, che giấu điểm đến cuối cùng. Nguyên nhân chính là các khách hàng quốc tế ngày càng e ngại rủi ro từ các biện pháp trừng phạt thứ cấp, dẫn đến tình trạng nhiều tàu không tải hoặc từ chối nhận hàng.
Tình trạng ùn tắc càng trở nên phức tạp do vai trò của các tàu thuộc “hạm đội bóng tối” chuyên giúp Nga né trừng phạt. Ảnh: High North News
Bên cạnh tình trạng tắc nghẽn hàng hải này, doanh thu từ xuất khẩu dầu của Nga cũng sụt giảm. Theo các phân tích của Argus Media, giá trị gộp hàng tuần của xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của Moscow đã giảm xuống mức trung bình 4 tuần là 1,68 tỷ USD, giảm 200 triệu USD so với kỳ trước.
Giá dầu Urals Baltic giảm xuống 52,61 USD/thùng, trong khi giá giao hàng đến Ấn Độ chạm mức thấp nhất trong 11 tuần ở 70,58 USD/thùng.
Trung Quốc và Ấn Độ vẫn là những khách hàng chính khi hấp thụ khoảng 1,8 triệu thùng/ngày trong tổng lượng mua được xác định. Thổ Nhĩ Kỳ và Syria nhập khẩu lần lượt khoảng 160.000 thùng/ngày và 40.000 thùng/ngày, theo dữ liệu của Bloomberg.
Nhưng khoảng 1,9 triệu thùng/ngày được ghi nhận với "điểm đến không xác định" trong dữ liệu theo dõi tàu chở dầu của Bloomberg, cho thấy khách mua cuối cùng không được tiết lộ trong khi hàng hóa vẫn đang trên đường vận chuyển.
Tình hình càng thêm căng thẳng khi phương Tây tìm cách siết chặt các biện pháp trừng phạt.
Một nhóm Thượng nghị sĩ Mỹ lưỡng đảng đã đạt thỏa thuận với chính quyền Tổng thống Donald Trump về một dự luật trừng phạt Nga mới, có thể làm các nhà máy lọc dầu Ấn Độ và Trung Quốc càng thận trọng hơn trong việc mua dầu của Moscow.
Đồng thời, các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine gần đây vào hệ thống vận tải và hậu cần của Nga ở Biển Azov và gần Crimea được cho là đã đánh trúng 105 phương tiện, bao gồm tàu chở hàng và tàu chở dầu thuộc "hạm đội bóng tối", khiến giao thông qua eo biển Kerch bị gián đoạn.
Tất cả không chỉ phản ánh hậu quả của các cuộc tấn công quân sự mà còn làm nổi bật những thách thức dài hạn đối với ngành năng lượng Nga trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Minh Đức (Theo Oil Price, United24 Media)
