Nhiều người cho rằng cúm A là bệnh thông thường và đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh dựa vào nhiệt độ cơ thể. Tuy nhiên, thực tế điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho thấy, cúm A có thể gây viêm phổi nặng, suy hô hấp và đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc bệnh nền.
Chia sẻ về các trường hợp mắc cúm A tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, ThS.BSNT Lê Thị Huyền - Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, bệnh nhân H.X.T (72 tuổi) nhập viện ngày 6/10 với các triệu chứng sốt cao, ho khạc đờm, khó thở tăng dần và suy hô hấp. Người bệnh có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm, đang duy trì điều trị bằng thuốc và từng bị tai biến mạch máu não.
Kết quả xét nghiệm nhanh xác định bệnh nhân dương tính với cúm A. Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận tình trạng viêm phổi nặng, tổn thương phổi ảnh hưởng đáng kể đến khả năng trao đổi khí. Người bệnh phải được hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy khoảng 40–50% để duy trì oxy máu. Các xét nghiệm cũng cho thấy phản ứng viêm và một số chỉ số liên quan đến nhiễm khuẩn tăng cao.
Bệnh nhân được điều trị cúm A, đồng thời kiểm soát tình trạng nhiễm khuẩn và hỗ trợ hô hấp tích cực.
Sau ba ngày điều trị, người bệnh đã hết sốt, huyết động tương đối ổn định. Tuy nhiên, tổn thương phổi vẫn còn nặng, khả năng tự duy trì hô hấp chưa đáp ứng yêu cầu nên bệnh nhân tiếp tục phải thở máy không xâm nhập với nồng độ oxy hỗ trợ khoảng 40%.
Bệnh nhân mắc cúm A diễn biến nặng đang được điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Ảnh: BVCC).
Theo BS Huyền, tiền sử tai biến mạch máu não, đặc biệt là đợt nhồi máu não gần đây, là một trong những yếu tố khiến quá trình điều trị gặp nhiều khó khăn. Tình trạng này làm suy giảm khả năng ho và khạc đờm của người bệnh.
Trong khi đó, viêm phổi làm tăng tiết dịch đường hô hấp, khiến đờm dễ ứ đọng nếu người bệnh không thể tự làm sạch đường thở hiệu quả. Điều này ảnh hưởng đến thông khí, làm tăng nguy cơ biến chứng hô hấp và kéo dài thời gian điều trị.
"Hiện người bệnh vẫn đang trong giai đoạn cấp của bệnh, tổn thương phổi còn nặng và cần tiếp tục được hỗ trợ hô hấp, chăm sóc đường thở, theo dõi sát. Do khả năng ho khạc kém, quá trình điều trị có thể kéo dài", BS Huyền nhận định.
Một trường hợp khác được tiếp nhận tại Khoa Cấp cứu của bệnh viện là bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và thường xuyên phải sử dụng thuốc khí dung tại nhà trong khoảng 3–4 tháng gần đây.
Khoảng bốn ngày trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện các triệu chứng ho, khạc đờm trắng, khó thở tăng dần, mệt mỏi và ăn uống kém. Đáng chú ý, bệnh nhân chỉ sốt nhẹ, khoảng 38°C, không có biểu hiện sốt cao rõ rệt. Tuy nhiên, tình trạng khó thở ngày càng nghiêm trọng, khiến gia đình phải đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhà.
Tại đây, kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhân mắc cúm A. Do suy hô hấp nặng, người bệnh phải thở oxy qua mặt nạ có túi dự trữ với lưu lượng lên tới 15 lít/phút, sau đó được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục điều trị.
Khi nhập Khoa Cấp cứu, bệnh nhân trong tình trạng kích thích, vật vã, thở nhanh, da và niêm mạc nhợt; phổi có nhiều ran bất thường. Trước tình trạng suy hô hấp nghiêm trọng, các bác sĩ khẩn trương đặt ống nội khí quản, hỗ trợ hô hấp và triển khai các biện pháp hồi sức tích cực. Tuy nhiên, bệnh tiếp tục diễn biến nhanh, xuất hiện các rối loạn toàn thân nghiêm trọng và không cải thiện dù đã được hồi sức tích cực.
Hiểu biết đúng về bệnh, nhận biết bệnh sớm, theo dõi tích cực và dự phòng hiệu quả là cách chủ động để đẩy lùi bệnh cúm A ở từng cá nhân và cho cả cộng đồng (Ảnh minh họa).
Theo các bác sĩ, người mắc COPD thường có tình trạng viêm và tắc nghẽn đường thở kéo dài, khiến chức năng hô hấp suy giảm. Khi nhiễm cúm A, tình trạng viêm đường hô hấp và tăng tiết dịch có thể làm nặng thêm tình trạng tắc nghẽn sẵn có. Đồng thời, tổn thương phổi do cúm làm suy giảm khả năng trao đổi khí, khiến người bệnh có nguy cơ nhanh chóng rơi vào suy hô hấp nặng.
Trường hợp này cho thấy mức độ nghiêm trọng của cúm A không thể chỉ được đánh giá qua thân nhiệt. Ở người mắc bệnh phổi mạn tính, khó thở tăng dần hoặc diễn biến nhanh có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh trở nặng, cần được thăm khám và cấp cứu kịp thời.
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Các triệu chứng thường gặp gồm sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi.
Phần lớn người mắc cúm có thể hồi phục, nhưng bệnh vẫn có nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc các bệnh mạn tính. Cúm có thể gây viêm phổi, làm nặng thêm bệnh lý nền, dẫn đến suy hô hấp và các biến chứng đe dọa tính mạng.
ThS.BS Phạm Văn Phúc - Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo, người dân cần chủ động tiêm vaccine phòng cúm hằng năm, đặc biệt là những người thuộc nhóm nguy cơ cao.
Bên cạnh đó, cần duy trì thói quen vệ sinh tay, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng nhiễm bệnh. Người mắc cúm cũng nên hạn chế tiếp xúc với người khác để giảm nguy cơ lây truyền.
"Khi trẻ em hoặc người thuộc nhóm nguy cơ cao xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cúm, gia đình nên đưa người bệnh đi khám sớm để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp. Người dân không nên tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi kháng sinh không có tác dụng điều trị virus cúm", bác sĩ nói.
Các bác sĩ lưu ý, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, thở nhanh, tím tái, đau tức ngực, lơ mơ, kích thích bất thường hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Đối với trẻ em, những dấu hiệu như khó thở, rút lõm lồng ngực, li bì, co giật, không uống được hoặc có biểu hiện mất nước cũng cần được xử trí y tế kịp thời.
