Vấp phải sự cạnh tranh thực thụ
Nhờ "mối quan hệ" đã giúp Công ty Hoàng Dân và nhà thầu trong liên danh dễ dàng thâu tóm những gói thầu nghìn tỷ tại
Dự án hồ Cánh Tạng (tại huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình cũ).
Dự án hồ Cánh Tạng do Ban 1 (Bộ NN&PTNT) làm chủ đầu tư, được phê duyệt tại Quyết định số 1456 ngày 26/4/2018. Dự án gồm 41 gói thầu, trong đó gói thầu số 17 có giá trị ban đầu hơn 727,5 tỷ đồng, là một trong những gói thầu xây lắp lớn, có ý nghĩa quyết định đến tiến độ toàn dự án.
Gói thầu này do Liên danh Hoàng Dân – Trường Sơn – Thủy lợi 4 cùng ba đơn vị khác trúng thầu, với giá 608,27 tỷ đồng, giảm tới 16,39% so với dự toán. Trong liên danh, Công ty Hoàng Dân giữ vai trò đứng đầu, đảm nhận hơn 33% giá trị gói thầu, tương đương khoảng 212 tỷ đồng. Quá trình thi công, giá trị gói thầu được điều chỉnh tăng lên hơn 687 tỷ đồng; đến nay đã nghiệm thu, quyết toán hơn 655 tỷ đồng. Dự án khởi công tháng 5/2019 và hoàn thành, đưa vào sử dụng tháng 8/2025.
Theo kết luận điều tra, điểm khác biệt rõ nhất của gói thầu hồ Cánh Tạng so với các dự án trước là việc không đạt được thỏa thuận "đặt hàng" trực tiếp với chủ đầu tư.
Cụ thể, cuối năm 2018, Nguyễn Hải Thanh (khi đó là Phó Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình, Bộ NN&PTNT)gợi ý Nguyễn Văn Dân – Giám đốc Công ty Hoàng Dân liên danh với Tổng công ty Trường Sơn và Tổng công ty Thủy lợi 4 để tham gia gói thầu số 17. Thanh đồng thời giới thiệu Dân gặp Tạ Văn Thuyết - Giám đốc Ban 1.
Tuy nhiên, trong các lần tiếp xúc, ông Thuyết không chấp thuận việc "đi cửa sau" như cách Dân áp dụng ở dự án hồ Bản Mồng hay Đắk Lắk, với lý do có nhà thầu khác rất mạnh tham gia, buộc phải tổ chức đấu thầu cạnh tranh. Dù được giới thiệu, gợi ý từ cấp trên, nhưng Ban 1 không thống nhất trước về việc cho Liên danh Hoàng Dân trúng thầu bằng chỉ đạo ngầm.
Chính vì vậy, không hình thành cơ chế chia phần trăm cố định (5–8% giá trị hợp đồng) như ở các dự án trước. Đây là điểm khác biệt mang tính bản chất của vụ án này.
Lộ dự toán vẫn là "chìa khóa" thắng thầu
Dù không "đặt hàng" được, Nguyễn Văn Dân vẫn kiên trì theo đuổi gói thầu bằng con đường quen thuộc là tiếp cận hồ sơ mật. Cụ thể, trước thời điểm phát hành hồ sơ mời thầu khoảng hai ngày, Dân chỉ đạo Vũ Đình Thịnh – Phó Giám đốc Công ty Hoàng Dân trực tiếp gặp Giám đốc Ban 1 để xin file dự toán tài chính.
Theo chỉ đạo của Tạ Văn Thuyết, Nguyễn Văn Thuật – Trưởng phòng Kế hoạch thẩm định Ban 1 đã sao chép và cung cấp trái phép file dự toán gói thầu số 17 cho phía doanh nghiệp. Từ dữ liệu nội bộ này, Hoàng Dân nắm được "giá sàn" của gói thầu.
Bị can Nguyễn Văn Dân (dưới cùng bên phái) và các bị can liên quan.
Ban đầu, Liên danh xây dựng giá dự thầu thấp hơn khoảng 5% so với dự toán. Tuy nhiên, trước sức ép cạnh tranh từ nhiều nhà thầu lớn, Nguyễn Văn Dân tiếp tục chỉ đạo sử dụng thư giảm giá bổ sung 12,39%, tạo mức giảm sâu hiếm thấy, đủ để vượt lên đối thủ.
Kết quả, Liên danh Hoàng Dân – Trường Sơn – Thủy lợi 4 trúng thầu với mức giảm tổng cộng 16,39%, đúng như kịch bản đã được tính toán từ trước trên nền hồ sơ dự toán "lộ lọt".
Tương tự các dự án trước, Công ty Hoàng Dân không đủ năng lực, kinh nghiệm thực tế để đáp ứng yêu cầu hồ sơ mời thầu. Tuy nhiên, doanh nghiệp này tiếp tục sử dụng hồ sơ thi công khống của các dự án thủy điện lớn do các công ty thuộc Tập đoàn Xuân Thiện làm chủ đầu tư, trong đó có Thủy điện Sông Lô 6 và cụm Thủy điện Khao Mang – Khao Mang Thượng.
Các hợp đồng này được lập "trên giấy", có đầy đủ xác nhận theo hình thức, khiến Tổ chấm thầu Ban 1 đánh giá hồ sơ là hợp lệ, không phát hiện dấu hiệu gian dối.
Lộ "kịch bản móc ngoặc" hai gói thầu trăm tỷ tại dự án hồ ở Đắk LắkĐỌC NGAYMột điểm khác biệt đáng chú ý khác là không phát sinh các khoản hối lộ hàng chục tỷ đồng như tại hồ Bản Mồng. Nguyên nhân xuất phát từ việc Liên danh phải giảm giá sâu để trúng thầu, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp.
Theo lời khai của các bị can, Nguyễn Văn Dân không thỏa thuận chi tiền theo tỷ lệ phần trăm cho Ban 1. Thay vào đó, trong quá trình thi công và các dịp lễ, tết, Hoàng Dân chỉ chi tổng cộng khoảng 540 triệu đồng, dưới hình thức quà cảm ơn, liên hoan cuối năm cho một số lãnh đạo, cán bộ Ban 1 và Tổ chuyên gia.
Các khoản tiền này tuy giá trị nhỏ hơn nhiều so với các dự án khác, nhưng vẫn đủ yếu tố cấu thành hành vi đưa, nhận hối lộ, đồng thời cho thấy bản chất lợi ích nhóm không thay đổi, chỉ khác về quy mô và hình thức.
Từ vụ án hồ Cánh Tạng có thể thấy, dù không đạt được thỏa thuận ngầm từ đầu, không có "cơ chế %" cố định, nhưng chuỗi hành vi vi phạm của Công ty Hoàng Dân vẫn diễn ra đầy đủ từ móc nối quan hệ, tiếp cận trái phép hồ sơ mật, gian lận năng lực, tác động đến quá trình đấu thầu và chi lợi ích vật chất.
So với hồ Bản Mồng và dự án tại Đắk Lắk, sai phạm tại hồ Cánh Tạng ít ồn ào hơn về dòng tiền, nhưng vẫn cho thấy một dạng thức tinh vi.
