Kể từ khi xung đột toàn diện với Nga bắt đầu vào ngày 24/2/2022, Ukraine đã chứng kiến một làn sóng di cư đáng kể, đặc biệt là nam giới trong độ tuổi nhập ngũ (chủ yếu từ 18-60 tuổi).
Theo dữ liệu do trang NGL.media – một cơ quan truyền thông độc lập có trụ sở tại Ukraine – tổng hợp từ các cơ quan biên giới của các nước láng giềng, khoảng 540.000 nam giới tuổi nhập ngũ đã rời khỏi Ukraine và không quay trở lại sau gần 4 năm chiến sự.
Con số này bao gồm hơn 470.000 người xuất cảnh qua các cửa khẩu chính thức và khoảng 70.000 người vượt biên bất hợp pháp.
Làn sóng di cư khởi phát mạnh mẽ ngay từ những tháng đầu năm 2022. Khi lệnh hạn chế nam giới tuổi nhập ngũ rời khỏi lãnh thổ được áp dụng để hỗ trợ nỗ lực quốc phòng, hàng trăm nghìn người vẫn tìm cách ra nước ngoài.
Dữ liệu từ lực lượng biên phòng Ba Lan mà NGL.media được tiếp cận cho thấy, gần 188.000 nam giới từ 18-60 tuổi đã nhập cảnh vào nước láng giềng và không trở về, trong đó có khoảng 60.000 người dưới 22 tuổi. Các nhà chức trách Ba Lan báo cáo rằng sự chênh lệch giữa số người nhập cảnh và xuất cảnh là 2,6%.
Tại biên giới Romania và Moldova, số lượng người qua lại thấp hơn, và sự chênh lệch giữa số người nhập cảnh và xuất cảnh lần lượt là 10,6% và 13,7%, tương đương hơn 342.000 người. Tại Slovakia, số người nhập cảnh vào Ukraine qua biên giới cao hơn số người xuất cảnh. Hungary từ chối cung cấp dữ liệu.
Theo ước tính tối thiểu, khoảng 540.000 nam giới tuổi nhập ngũ đã rời khỏi Ukraine và không quay trở lại kể từ khi xung đột toàn diện với Nga bùng phát vào tháng 2/2022. Ảnh: RFE/RL
Từ năm 2023 đến 2024, xu hướng di cư tiếp tục tăng do chiến sự kéo dài. Nam giới chiếm gần 40% tổng số người Ukraine rời bỏ đất nước vì xung đột, theo chuyên gia Alexander Gladun từ Viện Nhân khẩu học và Nghiên cứu Xã hội Ptukha (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Ukraine).
Nhiều người chọn tuyến đường chính thức, nhưng một phần đáng kể sử dụng cách vượt biên trái phép. Lẽ ra dữ liệu phải được ghi nhận trong hệ thống Eurodac – cơ sở dữ liệu sinh trắc học tập trung của EU lưu trữ dấu vân tay của người xin tị nạn và người di cư bất hợp pháp, nhưng hiện tại hệ thống này đang đóng.
Tuy nhiên, một số cơ quan chức năng tại các nước láng giềng của Ukraine đã báo cáo dữ liệu về việc phát hiện người nhập cư trái phép. Số lượng trường hợp cao nhất được ghi nhận ở Romania – 31.000 trường hợp, Slovakia – 3.951 trường hợp và Ba Lan – 1.203 trường hợp.
Theo ước tính của NGL.media, tổng số người vượt biên tái phép vào các nước này vào khoảng 30.000-35.000 người. Hungary và Moldova không cung cấp dữ liệu.
Văn phòng Tổng công tố Ukraine đầu tuần trước cho biết đã phát hiện các đường dây ở 8 khu vực liên quan đến "dịch vụ" trốn tránh nghĩa vụ quân sự và đưa nam giới trong độ tuổi nhập ngũ vượt biên trái phép.
Biến động càng mạnh hơn khi vào ngày 27/8 năm ngoái, chính phủ Ukraine cho phép nam giới từ 18-22 tuổi ra nước ngoài. Chỉ trong 3 tháng từ tháng 9 đến tháng 11/2025, khoảng 78.000 người trẻ trong nhóm tuổi này đã rời đi và không quay lại. Riêng Ba Lan ghi nhận gần 100.000 lượt nhập cảnh từ nhóm này trong 2 tháng cuối năm 2025.
Quyết định nới lỏng này tạo ra làn sóng nhỏ nhưng đáng kể, dù Ngân hàng Trung ương Ukraine (NBU) đánh giá là không ảnh hưởng lớn đến thị trường lao động nội địa.
Dữ liệu chỉ mang tính ước tính, vì không bao gồm các trường hợp di cư lặp lại, qua Hungary, hoặc các yếu tố khác, và các nhà chức trách Ukraine không công bố thống kê riêng về nhóm này.
Tính đến đầu năm 2026, sau gần 4 năm xung đột, làn sóng di cư vẫn tiếp diễn, phản ánh sự mệt mỏi của một bộ phận xã hội trước tình hình giao tranh kéo dài.
Rõ ràng, tác động nhân khẩu học của hiện tượng này rất nghiêm trọng. Việc mất đi hàng trăm nghìn nam giới tuổi lao động và nhập ngũ không chỉ làm suy giảm lực lượng dự bị mà còn gây mất cân bằng dân số, ảnh hưởng lâu dài đến kinh tế và xã hội.
Minh Đức (Theo UAWire, LIGA)
