"Tiền ngoài hợp đồng" và sức ép doanh nghiệp
Ngày 25/3, Tòa án nhân dân Tp. Cần Thơ mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án liên quan đến sai phạm tại Công ty CP Xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Cần Thơ (CIPCO), thu hút sự quan tâm lớn của dư luận khi 4 cựu lãnh đạo, nhân viên chủ chốt bị truy tố về các tội danh nghiêm trọng trong quản lý, sử dụng tài sản doanh nghiệp.
Các bị cáo gồm Trần Văn Phúc, nguyên Tổng Giám đốc CIPCO; Trương Văn Tiên, nguyên Trưởng phòng kế hoạch kinh doanh CIPCO; Trần Ngọc Trung, nguyên phó trưởng phòng kế hoạch kinh doanh CIPCO; Đặng Minh Thừa, nguyên Phó giám đốc chi nhánh phía Nam SCIC, Chủ tịch Hội đồng quản trị CIPCO.
Các bị cáo tại phiên tòa.
Theo cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân, trong thời gian giữ chức Tổng giám đốc, bị cáo Trần Văn Phúc được Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước ủy quyền đại diện phần vốn góp hơn 24% tại CIPCO.
Lợi dụng quyền hạn này, Phúc đã chỉ đạo cấp dưới sử dụng tiền công ty để chi các khoản không đúng quy định, trong đó có việc "tặng quà" nhằm tiếp cận dự án Khu công nghiệp Cờ Đỏ - Thới Lai và chi công tác sai quy định tổng cộng 2,1 tỷ đồng. Dù đã hoàn ứng 1,55 tỷ đồng trước khi bị phát hiện, hành vi này vẫn gây thiệt hại cho doanh nghiệp 550 triệu đồng.
Một trong những nội dung gây chú ý tại phiên tòa là hành vi bị cáo buộc "ép" doanh nghiệp nộp tiền ngoài hợp đồng.
Cụ thể, trong quá trình ký kết hợp đồng cho thuê lại đất với các đối tác, bị cáo Phúc cùng Tiên và Trung đã thống nhất phương án giá thuê 4 USD/m²/năm, nhưng chỉ ghi 3 USD trong hợp đồng. Phần còn lại tương đương 942 triệu đồng bị yêu cầu thanh toán ngoài sổ sách.
Khi đại diện các doanh nghiệp xin giảm khoản tiền này xuống 500 triệu đồng, các bị cáo bị cáo buộc tiếp tục gây sức ép buộc phải nộp đủ.
Ngoài ra, với một doanh nghiệp khác, CIPCO bị cáo buộc đã nhận 150 triệu đồng tiền thuê hành lang an toàn kỹ thuật nhưng không ký hợp đồng, không hạch toán vào sổ sách kế toán.
Tổng hợp các hành vi, cáo trạng xác định bị cáo Phúc đã lạm dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt hơn 1,09 tỷ đồng.
Nhiều quan điểm bào chữa trái chiều
Phần tranh tụng tại tòa diễn ra căng thẳng khi luật sư bào chữa cho bị cáo Phúc cho rằng việc truy tố tội "lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản" là chưa phù hợp.
Theo quan điểm bào chữa, khoản 1 USD/m² không ghi trong hợp đồng thực chất là phần giá trị thuộc về CIPCO, do các bên thỏa thuận để ngoài hợp đồng. Vì vậy, nếu có thiệt hại thì đối tượng bị hại phải là CIPCO, không phải doanh nghiệp thuê đất.
Luật sư cũng cho rằng các bị cáo không chiếm đoạt vì đã hoàn ứng lại tiền cho công ty; riêng khoản 150 triệu đồng từ việc sử dụng hành lang kỹ thuật đã được hoàn trả nên không cấu thành tội phạm.
Từ đó, phía bào chữa đề nghị chuyển tội danh sang "lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ" và xem xét mức án bằng thời gian tạm giam.
Tại tòa, bị cáo Trần Văn Phúc thừa nhận có vi phạm nhưng phủ nhận hành vi chiếm đoạt tài sản, đồng thời mong HĐXX xem xét giảm nhẹ.
Bị cáo Trương Văn Tiên nhận trách nhiệm, cho rằng vụ việc đã gây ảnh hưởng đến nhiều người và mong được khoan hồng.
Bị cáo Trần Ngọc Trung trình bày mình chỉ làm theo chỉ đạo, không hưởng lợi cá nhân.
Riêng bị cáo Đặng Minh Thừa vắng mặt. Luật sư cho biết bị cáo mắc bệnh hiểm nghèo, phạm tội do nôn nóng trong công việc và không có mục đích chiếm đoạt.
Đáng chú ý, đại diện pháp lý của CIPCO cũng cho rằng việc buộc tội ba bị cáo Phúc, Tiên, Trung về hành vi chiếm đoạt tài sản là chưa đủ căn cứ.
Đề nghị mức án nghiêm khắcChiều cùng ngày, đại diện VKS công bố quan điểm luận tội, nhận định các bị cáo không có tình tiết tăng nặng, có nhiều tình tiết giảm nhẹ nên đề nghị áp dụng Điều 54 Bộ luật Hình sự.
Mức án được đề nghị phạt bị cáo Trần Văn Phúc từ 15-16 năm tù về tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản và từ 2-3 năm tù về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ. Tổng hợp chung hình phạt từ 17-19 năm tù.
VKS đề nghị phạt bị cáo Trương Văn Tiên 20 năm tù, Trần Ngọc Trung 13-14 năm cùng về tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản; đề nghị phạt bị cáo Đặng Minh Thừa từ 3-4 năm về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ.
Về trách nhiệm dân sự, VKS đề nghị buộc các bị cáo liên đới bồi thường 942 triệu đồng cho doanh nghiệp liên quan và 550 triệu đồng cho CIPCO.
