Ảnh minh họa
Theo Al Manassa, các doanh nghiệp Ai Cập đã gửi yêu cầu xuất khẩu tổng cộng khoảng 100.000 tấn gạo tới Cơ quan Phát triển Bền vững Tương lai Ai Cập (Mostaqbal Misr) kể từ giữa tháng 8. Tuy nhiên, đến nay cơ quan này mới có thể xuất khẩu khoảng 25.000 tấn.
Số liệu do các thương nhân dẫn lại từ Bộ phận Gạo thuộc Liên đoàn Phòng Thương mại Ai Cập cho thấy khoảng 75.000 tấn gạo trong các đơn hàng đã ký vẫn chưa thể được vận chuyển.
Tình trạng này diễn ra khi Chính phủ Ai Cập đang tìm cách giải phóng lượng gạo dư thừa trong nước thông qua Mostaqbal Misr. Lượng tồn kho được ước tính khoảng 900.000 tấn mỗi năm.
Chương trình xuất khẩu này được triển khai sau khi Bộ trưởng Đầu tư và Ngoại thương Mohamed Farid Saleh phê duyệt gia hạn thời gian xuất khẩu gạo thông qua chương trình "Tương lai của Ai Cập" đến cuối năm sau.
Để hỗ trợ các giao dịch xuất khẩu, chính quyền cũng áp dụng khoản phí tương đương khoảng 20% mỗi tấn đối với các doanh nghiệp trong nước đóng vai trò trung gian. Theo nguồn tin am hiểu vấn đề và các thương nhân, khoản thu này được chuyển vào nguồn tài chính phục vụ phát triển của chính quyền.
Theo ông Mostafa El-Sultisi, cựu Phó Giám đốc Bộ phận Gạo thuộc Liên đoàn Phòng Thương mại Ai Cập, hoạt động ký kết và thực hiện các hợp đồng xuất khẩu gạo đang suy giảm do bất ổn trong khu vực.
Đặc biệt, việc gián đoạn hoạt động hàng hải qua khu vực eo biển Hormuz cùng những lo ngại về an toàn hàng hải đã khiến chi phí vận chuyển tăng cao và gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu.
Trong khi đó, nguồn cung gạo trong nước đang bước vào giai đoạn tăng khi vụ thu hoạch mới bắt đầu. Ông El-Sultisi cho biết giá lúa gạo tại Ai Cập đã giảm từ 1.000-1.500 bảng Ai Cập/tấn trong tuần này.
Giá lúa loại hạt nhỏ chưa xay xát giảm xuống khoảng 12.500-13.000 bảng/tấn, từ mức khoảng 14.000 bảng/tấn trước đó. Giá lúa hạt lớn cũng giảm xuống khoảng 15.000 bảng/tấn, so với 16.000 bảng/tấn.
Chu kỳ sản xuất lúa gạo truyền thống của Ai Cập bắt đầu từ tháng 5, trong khi vụ thu hoạch diễn ra từ tháng 8 đến cuối tháng 10. Các nhà máy xay xát sau đó sẽ chế biến lúa thành gạo và đưa sản phẩm ra thị trường bán lẻ từ tháng 11.
Ông Mostafa Abdel Gawad, thành viên Ban Gạo thuộc Liên đoàn Phòng Thương mại Ai Cập và người đứng đầu một doanh nghiệp thương mại xuất nhập khẩu, cho biết hoạt động xuất khẩu gạo sang một số thị trường quan trọng đã đình trệ.
Các thị trường được đề cập gồm Saudi Arabia, Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Iraq và một số quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU).
Theo ông Abdel Gawad, Ai Cập hiện còn khoảng 300.000 tấn gạo tồn kho từ vụ trước, trong khi vụ thu hoạch mới dự kiến tiếp tục tạo ra lượng dư thừa đáng kể.
Về lý thuyết, nguồn cung này đủ để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và dành một phần cho xuất khẩu. Tuy nhiên, tình trạng bất ổn trên các tuyến vận tải biển đang khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc đưa gạo ra thị trường quốc tế.
Ông Abdel Gawad dự báo sản lượng lúa của Ai Cập trong vụ tới có thể đạt 6,5-7 triệu tấn, tương đương khoảng 4,5 triệu tấn gạo trắng sau xay xát. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ nội địa vào khoảng 3,6 triệu tấn mỗi năm.
Nếu điều kiện địa chính trị trong khu vực ổn định trở lại, phần sản lượng dư thừa có thể tạo dư địa đáng kể cho xuất khẩu gạo của Ai Cập.
Việc giao quyền độc quyền xuất khẩu gạo cho Mostaqbal Misr đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong chính sách của Ai Cập. Trước đó, Chính phủ Ai Cập đã cấm xuất khẩu gạo từ năm 2016 theo Nghị định số 722 của Bộ Thương mại và Công nghiệp nhằm hạn chế tiêu thụ nguồn nước trong bối cảnh nguồn tài nguyên nước của nước này chịu nhiều áp lực.
