Tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn", sáng 23/7, nhiều ý kiến cho rằng trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng 2 con số đặt ra nhu cầu vốn rất lớn, Việt Nam cần đồng thời hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường chứng khoán, trái phiếu, xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế và nâng cao năng lực thực thi để giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
TS. Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cho biết, các tham luận đều thống nhất rằng mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới sẽ kéo theo nhu cầu vốn rất lớn, trong khi tín dụng ngân hàng đang chịu áp lực ngày càng cao và tiến gần giới hạn về tỷ lệ đòn bẩy.
Theo ông, mặc dù thị trường chứng khoán đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực, song quy mô, cơ cấu nhà đầu tư, mức độ tập trung của thị trường và dư nợ cho vay ký quỹ vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục.
Bên cạnh đó, việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế và mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ mở thêm các kênh huy động vốn mới, nhưng để hiện thực hóa cần sự chuẩn bị đồng bộ về thể chế, hạ tầng, sản phẩm và nguồn nhân lực.
Trả lời câu hỏi về việc vừa đẩy nhanh hoàn thiện pháp luật vừa bảo đảm chất lượng chính sách, TS. Cấn Văn Lực cho rằng thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc ban hành văn bản mà còn ở khâu thực thi.
"Để nâng cao chất lượng chính sách, cần huy động tốt hơn nguồn lực chuyên gia trong quá trình xây dựng pháp luật. Đồng thời, cần có cơ chế để ý kiến đóng góp thực sự đi vào chính sách, thay vì chỉ mang tính hình thức", ông nói.
Theo TS. Cấn Văn Lực, một bất cập hiện nay là khoảng 70% hoạt động tìm hiểu thông tin pháp luật của doanh nghiệp và địa phương đang diễn ra trên mạng xã hội.
Vì vậy, cần xây dựng một nền tảng thống nhất để cập nhật, phổ biến và giải thích các quy định mới bằng ngôn ngữ dễ hiểu, giúp doanh nghiệp nhanh chóng nắm bắt những thay đổi thay vì chỉ công bố toàn văn văn bản pháp luật.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - giảng viên Đại học Kinh tế Tp.HCM (Ảnh: Hữu Thắng).
Từ góc độ xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Tp.HCM, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - giảng viên Đại học Kinh tế Tp.HCM cho biết khung pháp lý cơ bản đã hình thành với nghị quyết và 8 nghị định liên quan, song vẫn cần các thông tư và hướng dẫn chi tiết để triển khai trên thực tế.
Theo ông, sau khi quy chế hoạt động được thông qua, Trung tâm sẽ triển khai cơ chế sandbox để thử nghiệm các mô hình, sản phẩm tài chính mới, đồng thời mở cổng đăng ký cho các định chế tài chính tham gia.
Ông cho biết hiện đã có hơn 100 định chế tài chính quốc tế bày tỏ mong muốn trở thành thành viên của Trung tâm và nhiều tập đoàn lớn của Mỹ cũng thể hiện sự quan tâm trong các chương trình xúc tiến đầu tư gần đây.
"Quan điểm của chúng tôi là phải thận trọng trong giai đoạn đầu. Cần ưu tiên các định chế tài chính lớn, có uy tín thay vì cấp phép tràn lan để bảo đảm công tác quản lý", PGS-TS. Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh.
Theo ông, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là nơi đăng ký hoạt động của các tổ chức tài chính mà phải trở thành nơi dòng vốn quốc tế được cấu trúc, định giá, bảo vệ và kết nối với nền kinh tế thực.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận vốn
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn là khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Theo ông, mặc dù Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước liên tục có chủ trương hạ lãi suất, song trên thực tế các hàng rào kỹ thuật khiến doanh nghiệp nhỏ vẫn rất khó vay vốn.
"Chính sách càng ưu tiên thì doanh nghiệp nhỏ và vừa lại càng khó tiếp cận vốn, trong khi vốn vẫn tập trung vào doanh nghiệp lớn", ông nói.
Ông đề xuất xây dựng hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp để ngân hàng có thêm cơ sở đánh giá thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tài sản bảo đảm. Đồng thời kiến nghị mở rộng phạm vi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với các hộ kinh doanh có doanh thu lớn nhằm khuyến khích chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam VINASME (Ảnh: Hữu Thắng).
Đồng quan điểm về vai trò của xếp hạng tín nhiệm, ông Trần Hoài Phương - Giám đốc Khối Khách hàng doanh nghiệp HDBank cho rằng đây sẽ là nền tảng quan trọng để các ngân hàng chuyển dần sang mô hình cho vay dựa trên uy tín và năng lực tài chính của doanh nghiệp.
"Nếu điểm tín nhiệm được cải thiện, yêu cầu về tài sản bảo đảm có thể giảm xuống, đồng thời doanh nghiệp cũng có điều kiện tiếp cận lãi suất thấp hơn", ông cho biết.
Trong khi đó, ông Lê Mạnh Linh - Tổng Giám đốc EVNFinance nhận định việc giảm lãi suất chỉ có thể bền vững khi Việt Nam tăng được nguồn cung vốn trung và dài hạn.
Theo ông, nhu cầu vốn rất lớn trong khi ngân hàng chủ yếu huy động vốn ngắn hạn đã tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất. Vì vậy, cùng với việc thu hút dòng vốn quốc tế, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường chứng khoán và trái phiếu để cân đối kỳ hạn nguồn vốn.
"Muốn giảm lãi suất phải tăng nguồn cung vốn dài hạn. Khi có thêm nguồn vốn kỳ hạn 3-5 năm cho các dự án dài hạn, áp lực huy động vốn ngắn hạn của ngân hàng sẽ giảm đáng kể", ông nhấn mạnh.
