Đúng vào ngày cuối cùng của năm cũ, một tuyến cáp dữ liệu nối giữa Helsinki (Phần Lan) và Tallinn (Estonia) tại vùng biển Baltic đã bị hư hại. Trong một chiến dịch phối hợp, các nhà chức trách Phần Lan đã bắt giữ một con tàu bị nghi là thủ phạm tiềm năng.
Đó là tàu Fitburg, một tàu chở hàng dài 132 mét, treo cờ Saint Vincent và Grenadines. Theo trang web theo dõi tàu Marine Traffic, Fitburg xuất phát từ cảng St. Petersburg (Nga) vào ngày 30/12/2025 và đang trên đường đến cảng Haifa (Israel).
Vào sáng sớm ngày 31/12/2025, công ty viễn thông Elisa của Phần Lan đã phát hiện lỗi trên tuyến cáp dữ liệu ngầm thuộc sở hữu của họ, nằm chủ yếu trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Estonia.
Chỉ vài giờ sau khi nhận được tin báo, Lực lượng Biên phòng Phần Lan đã huy động tàu tuần tra Turva và máy bay trực thăng để truy tìm thủ phạm.
Họ nhanh chóng xác định Fitburg là nghi phạm chính. Khi bị phát hiện trong EEZ của Phần Lan, tàu này đang kéo neo dọc đáy biển – dấu hiệu rõ ràng cho thấy neo có thể đã gây đứt cáp ở khu vực lân cận thuộc Estonia.
Lực lượng đặc nhiệm biên phòng Phần Lan đã dùng trực thăng tiếp cận, ra lệnh dừng tàu, kéo neo lên và di chuyển vào lãnh hải Phần Lan. Đến cuối ngày, các nhà chức trách đã hoàn thành việc bắt giữ tàu. Toàn bộ 14 thành viên thủy thủ đoàn – gồm công dân Nga, Gruzia, Azerbaijan và Kazakhstan – cũng bị tạm giữ để thẩm vấn.
Tàu chở hàng Fitburg. Ảnh: Moscow Times
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo cho biết ông đã nói chuyện với Thủ tướng Estonia Kristen Michal về vụ việc. "Các nhà chức trách của hai bên đang hợp tác tốt", ông Orpo cho biết.
Cảnh sát đã tham vấn Văn phòng Công tố Quốc gia, nơi đã ban hành lệnh truy tố. Cục Điều tra Quốc gia Phần Lan (NBI) và cảnh sát Helsinki đang dẫn dắt cuộc điều tra với các tội danh: Gây thiệt hại tài sản nghiêm trọng, cố ý gây thiệt hại tài sản nghiêm trọng và can thiệp nghiêm trọng vào viễn thông.
Sự việc càng phức tạp hơn khi Hải quan Phần Lan kiểm tra hàng hóa trên tàu vào ngày 1/1/2026 và phát hiện Fitburg đang chở thép kết cấu có xuất xứ từ Nga – mặt hàng nằm trong danh mục trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) đối với Moscow kể từ cuộc xung đột ở Ukraine.
"Thông tin sơ bộ cho thấy hàng hóa bao gồm các sản phẩm thép có nguồn gốc từ Nga, thuộc diện trừng phạt rộng rãi áp đặt lên Nga", Hải quan Phần Lan cho biết trong một tuyên bố.
Việc nhập khẩu loại thép này vào EU bị cấm nghiêm ngặt. Hải quan Phần Lan đã tạm giữ toàn bộ lô hàng và mở cuộc điều tra riêng về vi phạm trừng phạt, có thể dẫn đến cáo buộc hình sự đối với những người liên quan.
Sự cố xảy ra chỉ một năm sau vụ việc tương tự vào ngày Giáng sinh 25/12/2024, khi tuyến cáp điện Estlink 2 giữa Phần Lan và Estonia và một số cáp viễn thông khác bị hư hại, nghi do tàu Eagle S thuộc "hạm đội bóng tối" của Nga gây ra.
Từ năm 2023 đến nay, khu vực biển Baltic liên tục ghi nhận nhiều vụ đứt cáp ngầm, bao gồm Balticconnector (đường ống khí đốt Phần Lan-Estonia) và các tuyến nối Phần Lan-Đức, Litva-Thụy Điển.
Các quan chức NATO và EU thường nghi ngờ đây là hình thức phá hoại do Nga đứng sau, trong khi Moscow luôn phủ nhận mọi cáo buộc.
Trả lời phỏng vấn YLE, ông Orpo cho biết ông không muốn suy đoán về việc liệu Nga có liên quan đến vụ hư hỏng cáp ngầm lần này hay không. Ông nói rằng tốt nhất là nên để các nhà điều tra tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra. "Sau đó, chúng ta có thể đưa ra kết luận", Thủ tướng Phần Lan nói.
Hiện tại, cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn. Dù chưa có kết luận chính thức về động cơ – tai nạn hay cố ý – vụ bắt giữ tàu Fitburg một lần nữa cho thấy sự mong manh của hạ tầng ngầm ở biển Baltic, nơi tập trung hàng trăm tuyến cáp dữ liệu, cáp điện và đường khí đốt quan trọng cho Internet và năng lượng châu Âu.
Minh Đức (Theo YLE, Euractiv)
