Cánh đồng muối Phú Lộc nằm dưới chân đèo Ngang (xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị) cạnh dòng sông Loan đổ ra Biển Đông - Ảnh: THANH NGUYÊN
Làng muối cuối cùng dưới chân đèo Ngang
Cánh đồng muối Phú Lộc nằm dưới chân đèo Ngang, cạnh dòng sông Loan đổ ra Biển Đông. Đây cũng là một trong những địa phương cuối cùng ở tỉnh Quảng Trị còn duy trì nghề làm muối thủ công.
Đối với diêm dân nơi đây, nghề làm muối như một phần ký ức đã ăn sâu vào máu thịt, là nguồn sống nuôi lớn bao thế hệ.
Về chiều, khi mặt trời ngả dần sang dãy Hoành Sơn, cánh đồng lấp lánh hàng triệu hạt muối li ti.
Những ô ruộng vuông vức phản chiếu ánh nắng chói chang như những tấm gương khổng lồ. Hơi nóng hắt lên từ nền ruộng khiến không khí càng thêm oi bức.
Nhưng lúc này, nhiều diêm dân với đôi chân trần vẫn "cõng nắng" để thu hoạch những mẻ hạt muối trắng tinh.
Với diêm dân nơi đây, làm muối là nghề "ăn nắng". Nắng càng "dữ", muối càng đẹp, càng dày. Họ xem cái nắng cháy da, cái khô oi bức của những đợt gió Lào hun rát mặt là "lộc trời" để hạt muối kết tinh.
Bởi vậy, giữa những ngày miền Trung oi bức nhất, người dân làng muối Phú Lộc lại tất bật bước vào vụ chính.
Đối với diêm dân nơi đây, nghề làm muối như một phần ký ức đã ăn sâu vào máu thịt, là nguồn sống nuôi lớn bao thế hệ - Ảnh: THANH NGUYÊN
Buổi trưa, ông Lê Hồng Phong, diêm dân làng muối Phú Lộc, vẫn có mặt trên đồng muối để kiểm tra độ muối kết tinh trên ô ruộng. Ông cho biết mùa muối bắt đầu từ khoảng tháng 2 dương lịch.
"Người dân phải mất cả tháng để dọn dẹp, gia cố ruộng muối trước khi bước vào vụ chính. Cao điểm thu hoạch kéo dài từ tháng 4 đến tháng 7, khi những cơn mưa dông dần xuất hiện nhiều cũng là lúc báo hiệu hết mùa làm muối. Vì vậy khi được nắng, ai nấy đều tranh thủ làm việc hết công suất", ông Phong nói.
Làm muối từ nước sông
Trên dải đất miền Trung có nhiều làng muối ven biển, nhưng Phú Lộc lại mang một nét riêng. Nơi đây không lấy nước trực tiếp từ biển để làm muối mà dùng nguồn nước từ sông Loan, con sông bắt nguồn từ dãy Hoành Sơn rồi đổ ra Biển Đông.
"Làm muối ở đây cực hơn nơi khác vì không nằm ngay sát biển mà sử dụng nước lợ từ sông Loan, nên phải trải qua nhiều công đoạn nước mới đủ độ mặn để kết tinh thành muối", ông Nguyễn Trâm (diêm dân làng muối Phú Lộc) chia sẻ.
Theo ông Trâm, người dân bơm nước từ sông Loan vào các ô ruộng rồi phơi dưới nắng nhiều ngày để tăng dần độ mặn. Qua thời gian, nước được dẫn sang nhiều ô ruộng khác nhau để lọc và cô đặc thêm.
Khi nước đạt độ "già" cần thiết mới được tích trữ tại các giếng để đưa vào ô ruộng kết tinh. Cuối cùng, sau một ngày nắng lớn, mặt ruộng mới bắt đầu xuất hiện những lớp muối trắng li ti.
Có lẽ vì vậy, hạt muối được kết tinh tại Phú Lộc được nhiều người đánh giá chứa nhiều khoáng chất, độ mặn vừa phải, không có vị chát.
Về chiều, khi mặt trời ngả dần sang dãy Hoành Sơn, cả cánh đồng muối rực sáng - Ảnh: THANH NGUYÊN
Niềm vui từ những ngày nắng cháy
Vào mùa hè, thời tiết miền Trung có những đợt nắng gay gắt kéo dài, vùng chân đèo Ngang nhiều ngày nhiệt độ ngoài trời lên tới 39-40 độ C. Nhưng đây lại là tín hiệu vui của những diêm dân làng muối Phú Lộc.
"Đã làm muối thì phải chấp nhận chịu cực trong những ngày nắng lớn. Đúng nghĩa là bán mặt cho đất, bán lưng cho trời. Nắng đốt cháy lưng, mặt đen sạm vì hơi nóng hắt lên từ dưới đồng. Nhưng nắng càng gắt thì muối càng đẹp, càng thu hoạch được nhiều nên bà con càng hăng say lao động", một diêm dân chia sẻ.
Theo người dân nơi đây, có thời điểm giá muối cao rơi vào khoảng 2.000 đồng/kg. Tuy nhiên những năm qua giá muối giảm đáng kể, hiện giá dao động khoảng 1.400 - 1.600 đồng/kg.
Vào những ngày nắng gắt, các hộ có thể thu hoạch trên dưới 1 tấn muối/ngày. Nhiều hộ có đồng ruộng lớn, mỗi ngày có thể thu hoạch vài tấn muối, đem về thu nhập khoảng vài triệu đồng.
Những mẻ muối trắng tinh được người dân thu hoạch - Ảnh: THANH NGUYÊN
"Tuy vất vả nhưng nếu cố gắng trong 3-4 tháng ngắn ngủi mùa hè cũng có thể kiếm về 60-70 triệu đồng. Những hạt muối nhỏ tinh khiết ấy đã tạo công ăn việc làm, nuôi sống nhiều thế hệ người dân nơi đây", ông Huỳnh (diêm dân làng muối Phú Lộc) nói.
Được biết những năm gần đây, số lượng người dân gắn bó với nghề muối tại Phú Lộc vẫn duy trì ổn định. Nhiều ô ruộng trước đây từng bỏ hoang nay cũng được cải tạo, tận dụng tối đa để sản xuất muối.
Để giảm bớt sức lao động, nhiều hộ dân đã đầu tư nâng cấp ruộng muối, lắp đặt hệ thống van xả và máy bơm thay cho phương thức múc nước thủ công như trước.
Hiện cánh đồng muối Phú Lộc có diện tích hơn 70ha với khoảng 200 hộ dân tham gia sản xuất, sản lượng mỗi năm đạt khoảng từ 5.000 - 7.000 tấn muối.
Nắng càng gắt, muối càng đẹp, càng dày - Ảnh: THANH NGUYÊN
Sau một ngày nắng nóng, những hạt muối trắng li ti bắt đầu kết tinh - Ảnh: THANH NGUYÊN
Cao điểm thu hoạch kéo dài từ tháng 4 đến tháng 7 hằng năm - Ảnh: THANH NGUYÊN
Hạt muối kết tinh tại Phú Lộc được nhiều người đánh giá chứa nhiều khoáng chất, độ mặn vừa phải, không có vị chát - Ảnh: THANH NGUYÊN
Theo người dân nơi đây, có thời điểm giá muối cao rơi vào khoảng 2.000 đồng/kg. Tuy nhiên những năm qua giá muối giảm đáng kể, hiện giá dao động khoảng 1.400 - 1.600 đồng/kg - Ảnh: THANH NGUYÊN
Vào những ngày nắng gắt, các hộ có thể thu hoạch trên dưới 1 tấn muối/ngày - Ảnh: THANH NGUYÊN
Để giảm bớt sức lao động, nhiều hộ dân đã đầu tư nâng cấp ruộng muối, lắp đặt hệ thống van xả và máy bơm thay cho phương thức múc nước thủ công như trước - Ảnh: THANH NGUYÊN
Những ngày miền Trung oi bức nhất, người dân làng muối Phú Lộc lại tất bật bước vào vụ chính - Ảnh: THANH NGUYÊN
Tại làng muối Phú Lộc, người dân lấy nước từ dòng sông Loan để làm muối - Ảnh: THANH NGUYÊN
Hiện cánh đồng muối Phú Lộc có diện tích hơn 70ha với khoảng 200 hộ dân tham gia sản xuất, sản lượng mỗi năm đạt khoảng từ 5.000 - 7.000 tấn muối - Ảnh: THANH NGUYÊN
